Wat begon als een discussie over politieke standpunten, is uitgegroeid tot een vertrouwensbreuk. Joodse leden spreken van onveiligheid en een gebrek aan bescherming binnen de partij. Interne mails, verklaringen en gesprekken tonen een patroon van conflicten dat al jaren speelt en recent is geëscaleerd.

Tegelijk blijft Volt zich naar buiten toe profileren als een 'pro-Europese beweging' die in verschillende landen, waaronder Nederland, Duitsland Italië en Bulgarije, actief is. In het Europees Parlement benadrukt politica Nela Riehl het belang van samenwerking. ‘Alleen een verenigd Europa kan Amerikaans pesten afweren’. Intern overheerst echter verdeeldheid.

Ruzie over definitie en grenzen
Een belangrijk twistpunt is de vraag wat antisemitisme precies inhoudt. Binnen de partij bestaan verschillende opvattingen. Een deel van de leden wil een strenge definitie, waarin ook indirecte vormen worden benoemd. Anderen vinden dat te beperkend en willen meer ruimte voor kritiek op Israël.

Voorstanders van een mildere lijn pleiten voor ‘ruimte voor een open debat over de omstreden vraag van de toekomst van Israël/Palestina’. Volgens hen moet kritiek op Israël niet te snel als antisemitisch worden gezien. Tegenstanders waarschuwen dat dit juist kan leiden tot normalisering van antisemitische uitingen.

Tijdens een Europese stemming werd de strengere definitie verworpen. De mildere variant kreeg een meerderheid. Dat besluit leidde tot extra spanningen, vooral onder joodse leden die zich hierdoor minder beschermd voelen.

Escalatie na Gaza en omstreden uitspraken
Na de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 namen de spanningen verder toe. Het conflict in Gaza werd een breekpunt binnen de partij. Discussies werden feller en de onderlinge verhoudingen verslechterden.

Ook uitspraken van Riehl zorgden voor ophef. Zij gebruikte termen als ‘deportatie’ en ‘concentratiekamp’ voor de situatie in Gaza. Volgens critici binnen de partij komt dat neer op het relativeren van de Holocaust. Riehl verdedigde zich met de woorden: ‘Als we de woorden van Israëlische politici overnemen en dat als antisemitisch wordt uitgelegd, hebben we een probleem in de debatcultuur’.

Daarnaast zorgden gelekte WhatsApp-berichten voor grote verontwaardiging. In een groepschat werd gesproken over het ‘jagen’ op leden van een joodse werkgroep. De betrokkenen noemden dit later ‘Ironie en/of sarcasme’ en schreven: ‘We wilden op geen enkel moment anderen kwetsen of beledigen’.

Vertrek en diepe vertrouwensbreuk
De joodse werkgroep binnen Volt reageerde fel en sprak van een ‘bodemloze brutaliteit’. Volgens hen laat de situatie zien dat antisemitisme binnen de partij niet serieus wordt aangepakt. In een verklaring staat: ‘Een partij waarin joodse mensen geen plaats hebben en niet veilig zijn, kan geen progressieve partij zijn!’

Veel joodse leden hebben inmiddels hun lidmaatschap opgezegd. De werkgroep is opgeheven. In een open brief schrijven zij: ‘Volt heeft ons verlaten, nu verlaten wij Volt’. Daarmee is de breuk zichtbaar en pijnlijk.

De partijleiding probeert de schade te beperken met waarschuwingen en interne maatregelen. Toch blijft de verdeeldheid groot. De vraag is of Volt het vertrouwen nog kan herstellen, of dat de crisis blijvende gevolgen heeft.