Europese Raadsvoorzitter António Costa wil dat de lidstaten nog voor de jaarwisseling een politiek akkoord bereiken. Na de extra bijeenkomst volgt op 17 en 18 december opnieuw een Europese top. De onderhandelingen verlopen moeizaam doordat landen sterk verschillen van mening over de omvang en verdeling van het geld.

Nederland wil honderden miljarden minder
Nederland vormt samen met Duitsland, Oostenrijk, Denemarken, Finland en Zweden een groep landen die minder Europese uitgaven willen. Zij vinden de voorgestelde begroting te hoog en eisen bezuinigingen van enkele honderden miljarden euro's. Ook willen zij meer aandacht voor defensie, concurrentiekracht en veiligheid.

Daartegenover staan zeventien landen, vooral uit Zuid- en Oost-Europa. Deze groep verzet zich tegen verdere bezuinigingen op bestaande Europese programma's. Vooral subsidies voor landbouw en regionale ontwikkeling moeten volgens deze landen behouden blijven. Het verschil tussen beide kampen bemoeilijkt een akkoord.

Rekenkamer waarschuwt voor gebrekkige controle
De Europese Rekenkamer heeft ondertussen stevige kritiek op de begrotingsplannen. Van 28 eerder genoemde verbeterpunten heeft de Commissie er slechts één volledig verwerkt. Negentien punten zijn gedeeltelijk aangepakt en acht helemaal niet. Vooral de controle op geld dat niet rechtstreeks aan gemaakte kosten is gekoppeld, blijft volgens de toezichthouder problematisch.

Rekenkamervoorzitter Tony Murphy waarschuwt dat de voorgestelde veranderingen het volgen van Europese uitgaven lastiger maken. 'Het wordt voor ons moeilijker om het geld te volgen', verklaarde hij. Volgens Murphy krijgen lidstaten meer verantwoordelijkheid om hun eigen uitgaven te controleren. Daardoor kan ook het opsporen van misbruik moeilijker worden.

Waar blijft het Europese belastinggeld?
Een belangrijk probleem is dat Brussel straks minder goed kan controleren waar Europees belastinggeld uiteindelijk terechtkomt. De Europese Commissie wil meer geld uitkeren op basis van behaalde doelen, in plaats van werkelijk gemaakte kosten. Volgens de Rekenkamer kunnen betalingen daardoor plaatsvinden op basis van verklaringen van lidstaten, zonder verplichte controle vooraf. Hoewel landen gegevens over ontvangers moeten bijhouden, is nog niet gegarandeerd dat alle geldstromen tot de uiteindelijke uitvoerders gevolgd kunnen worden. Daardoor wordt het moeilijker om vast te stellen of het geld volgens de regels is besteed.

Ook het terughalen van verkeerd besteed geld roept vragen op. De Rekenkamer waarschuwt dat onvoldoende duidelijk is welke financiële gevolgen overtredingen krijgen. Bovendien kunnen bepaalde financiële correcties volgens de voorgestelde regels pas in februari 2036 definitief worden, wanneer lidstaten de vastgestelde problemen niet hebben opgelost. Dat vermindert volgens de toezichthouder de afschrikwekkende werking van controles. De Rekenkamer vindt daarom dat Brussel duidelijkere regels moet vastleggen voor controles, verantwoordelijkheden en het terugvorderen van Europees geld.

Extra top moet onderhandelingen versnellen
De Europese Commissie verdedigt de plannen en stelt dat belangrijke controlemechanismen behouden blijven. Brussel wil geld flexibeler kunnen inzetten bij onverwachte crises. Bijna de helft van de voorgestelde begroting wordt ondergebracht in gezamenlijke nationale en regionale plannen.

Voor een definitief akkoord is instemming van alle lidstaten nodig. Daarna moet ook het Europees Parlement goedkeuring geven. De extra top vergroot de gelegenheid om te onderhandelen, maar garandeert geen akkoord voor het einde van het jaar.