EU overweegt bescherming voor Oekraïense dienstplichtige mannen te beperken
EU-landen kijken naar een beperking van de ruime opvangregeling voor Oekraïense mannen die oud genoeg zijn om te vechten. Sinds de Russische invasie kregen miljoenen Oekraïners automatisch bescherming in Europa, maar sommige hoofdsteden willen de regeling niet langer zonder meer openhouden voor mannen van dienstplichtige leeftijd. Volgens een intern document van de Raad van de EU ligt daarom de optie op tafel om toekomstige aanvragen van deze groep uit te sluiten, meldt Euractiv.
Het plan zou alleen gelden voor toekomstige aanvragers. Oekraïners die nu al tijdelijke bescherming hebben, worden in de genoemde optie niet geraakt. De huidige regeling loopt tot maart 2027, nadat vorig jaar al een verlenging werd afgesproken.
Bescherming mogelijk smaller gemaakt
De tijdelijke beschermingsregeling maakt het voor Oekraïners mogelijk om in EU-landen te wonen en werken zonder de normale nationale asielprocedures te doorlopen. Sinds 2022 is de regeling uitgegroeid tot een van de grootste opvangprogramma’s in Europa. Inmiddels gaat het om miljoenen mensen.
Volgens het interne EU-document ligt een verlenging op tafel, maar dan met een kleinere doelgroep. Daarbij wordt onder meer gesproken over ‘de uitsluiting van mannen van dienstplichtige leeftijd’. Ook mensen die Oekraïne niet legaal hebben verlaten, zouden mogelijk buiten de regeling vallen.
De Europese Commissie heeft lidstaten al eerder gevraagd zich voor te bereiden op een geleidelijke overgang naar andere verblijfsstatussen. In 2024 kwamen aanbevelingen voor een ‘gecoördineerde overgang’ naar stabielere juridische vormen van verblijf. De uitvoering daarvan verschilt per lidstaat.
Zorgen over nieuwe instroom
Verschillende regeringen maken zich zorgen over de samenstelling van de nieuwe groep Oekraïense aankomsten. In het EU-document staat dat ‘een groeiend deel van de recente aankomsten bestaat uit mannen van dienstplichtige leeftijd’. Sommige landen vinden daarom dat de regeling moet worden aangepast.
Volgens die landen is dat ook ‘in het belang van Oekraïne’. Zij wijzen op de oorlog tegen Rusland en op de latere wederopbouw van het land. Oekraïne kampt met een tekort aan manschappen en problemen bij de werving.
In 2024 verlaagde Oekraïne de mobilisatieleeftijd van 27 naar 25 jaar. Ook kwamen er nieuwe maatregelen om rekrutering en militaire registratie te verbeteren. Tegelijk zijn er Oekraïense mannen die de oorlog juist zijn ontvlucht en niet willen vechten.
Miljoenen Oekraïners in EU
In maart 2026 hadden 4,33 miljoen Oekraïners tijdelijke bescherming in de EU. Duitsland vangt de grootste groep op, met 1,27 miljoen mensen. Daarna volgen Polen met 961.405 mensen en Tsjechië met 379.820 mensen.
Van alle mensen met tijdelijke bescherming was 43,3 procent vrouw. Kinderen vormden 30,1 procent van de groep. Volwassen mannen waren goed voor 26,6 procent.
De toekomst van de regeling wordt besproken door EU-migratieministers tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken. Zij moeten politieke richting geven aan mogelijke vervolgstappen. Een echte verlenging of wijziging kan alleen worden voorgesteld door de Europese Commissie.
