Onderzoek dat kokkelvisserij hielp stoppen krijgt waarschuwing, BBB stelt kamervragen
Een oud wetenschappelijk onderzoek dat een grote rol speelde bij het einde van de mechanische kokkelvisserij in de Waddenzee ligt opnieuw onder vuur. Het tijdschrift PLOS Biology heeft een formele uiting van zorg gepubliceerd over de studie. Daarmee worden lezers gewaarschuwd dat data, methode of conclusies van het onderzoek mogelijk niet betrouwbaar zijn.
Het gaat om publicaties van hoofdauteur Theunis Piersma van het NIOZ uit 2001 en 2006. Piersma en collega’s stelden toen dat kokkelbanken jarenlang moesten herstellen van mechanische kokkelvisserij. Die conclusie werd een belangrijk argument in de juridische en politieke discussie over de visserij. Rond die periode werd de kokkelvisserij verboden. Het ging om een branche met een exportwaarde van 100 miljoen euro.
Kritiek op gebruik van data
De formele waarschuwing van PLOS Biology is gebaseerd op een heranalyse uit 2023. Die werd gedaan door Jaap van der Meer van Wageningen University & Research en zelfstandig bioloog Eelke Folmer. Zij concludeerden dat de oorspronkelijke onderzoekers selectief met data zijn omgegaan.
Volgens Van der Meer en Folmer blijkt uit de gegevens niet dat beviste gebieden een lange herstelperiode nodig hebben. Daarmee komt een belangrijk punt uit het oude onderzoek op losse schroeven te staan. In 2024 werd al over hun kritiek geschreven. Piersma vond het toen vreemd dat de kritiek zo lang na de publicaties kwam. Hij suggereerde dat rancune mogelijk een rol speelde, meldt DVHN.
Folmer verwerpt die reactie. 'Door zo te reageren, heeft Piersma zand in de ogen van de lezers gestrooid'. Volgens Folmer kwam de heranalyse pas later omdat het oude onderzoek nog altijd werd aangehaald. Daardoor bleef het volgens hem invloed houden, ook jaren na dato.
Piersma spreekt van fophef
Voor Piersma verandert de formele waarschuwing weinig. 'Ik heb er op zich niks op tegen, maar het is schieten met een kanon op een muis die al dood is. De kritiek was immers al gedeeld en vindbaar in de wetenschappelijke literatuur'. Ook noemt hij de nieuwe aandacht voor het kokkelonderzoek 'fophef' en 'verspilling van energie van deze capabele biologen [Folmer en Van der Meer].'
Folmer ziet dat heel anders. 'Dit raakt aan de kern van wetenschappelijke integriteit en heeft directe maatschappelijke betekenis. Het onderzoek heeft een rol gespeeld in het politieke en juridische debat over visserij in de Waddenzee.' Daarmee wijst hij erop dat wetenschap in dit geval niet alleen academisch was, maar ook grote gevolgen had voor een sector.
BBB-Kamerlid Caroline van der Plas gaat Kamervragen stellen. Zij schrijft op X: 'Ondeugdelijk onderzoek draaide de kokkelvisserij de nek om. WUR-wetenschapper Jaap van der Meer en bioloog Eelke Folmer stellen dat de onderzoekers selectief met data omgingen. Kamervragen van mij aan de Staatssecretaris Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zijn onderweg.'
