Volgens BBB-Europarlementariër Sander Smit is er jarenlang sprake geweest van belangenverstrengeling op het hoogste niveau. Verschillende milieuorganisaties zouden onder het LIFE-programma van de EU geld hebben ontvangen om beleid te beïnvloeden. En dat terwijl de Europese Commissie, als uitvoerende macht, officieel geen rol heeft in het beïnvloeden van wetgevers.

“De onderste steen moet bovenkomen,” zegt Smit in een persbericht. “Het is niet aan de Commissie, die reeds het recht van wetgevend initiatief heeft, om daarna nog eens doelgericht Europarlementariërs te beïnvloeden via een schaduwlobby van door de Europese Commissie zelf gefinancierde, geïnstrumentaliseerde niet-gouvernementele organisaties.”

Volgens Smit gingen de lobbyactiviteiten “alle perken te buiten” en moeten dergelijke praktijken in de toekomst worden uitgesloten. “Rechtsstatelijkheid geldt niet alleen voor EU-landen, maar ook voor de EU-instituties zelf.”

Betrokkenheid Frans Timmermans
Het LIFE-programma waaruit de financiering plaatsvond, werd beheerd onder de vorige Europese Commissie. Frans Timmermans, destijds vicevoorzitter en verantwoordelijk voor de Green Deal, lag al langer onder vuur vanwege vermeende politieke beïnvloeding door milieubewegingen. In een eerder stadium gaf de Commissie toe dat er sprake was geweest van “ongeoorloofde lobbyactiviteiten”.

Hoewel er geen directe aanwijzingen zijn dat Timmermans persoonlijk betrokken was bij de constructie, is zijn rol in de politieke opmars van deze ngo’s wel onderwerp van debat geworden. De BBB wijst erop dat het beleid onder zijn leiding expliciet steunde op de input van deze organisaties.

Speciale werkgroep van start
De Conferentie van fractievoorzitters in het Europees Parlement heeft vandaag ingestemd met het opzetten van een aparte werkgroep die het lobbyschandaal moet onderzoeken. Deze groep krijgt toegang tot interne documenten, subsidiegegevens en beleidsnotities. Het onderzoek moet duidelijk maken wie verantwoordelijk was voor het geldstromen en welke impact dit heeft gehad op wetgevingsprocessen.

Voor Smit is het besluit van vandaag een overwinning: “Ik ben tevreden dat het Europees Parlement de scheiding der machten eindelijk serieus gaat nemen.”

De zaak is politiek beladen. Milieuorganisaties zoals CAN-Europe, Friends of the Earth en Transport & Environment stonden de afgelopen jaren bekend als invloedrijke spelers binnen het Brusselse beleidsveld. Dat zij mogelijk via achterdeurtjes beleid hebben beïnvloed met geld van de uitvoerende macht, werpt een schaduw over het groene beleid van de afgelopen jaren.