Oekraïne staat sinds de Russische invasie van februari 2022 onder de staat van beleg. Volgens de huidige wet mogen tijdens die periode geen landelijke verkiezingen worden gehouden. Fedorov vraagt niet om onmiddellijk te stemmen, maar wil dat er nu al een werkbaar mechanisme wordt voorbereid. Daarmee plaatst hij de discussie over democratische legitimiteit midden in de oorlog.

Fedorov kiest nieuw politiek thema
Fedorov maakte zijn standpunt bekend kort nadat Zelensky Yevhen Khmara had voorgedragen als nieuwe minister van Defensie. Daarmee werd duidelijk dat Fedorov niet zou terugkeren op zijn oude post. Hij had eerder andere functies die Zelensky hem aanbood afgewezen. Tot zijn ontslag had hij tijdens de oorlog niet publiekelijk aangedrongen op verkiezingen.

In een video legde Fedorov uit waarom hij vindt dat Oekraïne zelf de regie moet houden. 'We mogen Poetin niet toestaan te bepalen wanneer Oekraïners hun regering kunnen kiezen', zei hij. Zijn ontslag leidde eerder al tot protesten. Sindsdien spreekt hij zich vaker uit over democratie, corruptie, transparantie en politieke verantwoordelijkheid.

Verkiezingen zijn moeilijk uitvoerbaar
Een verkiezing organiseren in het huidige Oekraïne zou zeer ingewikkeld zijn. Begin 2026 verbleven ongeveer 5,8 miljoen Oekraïense vluchtelingen buiten het land. De bestaande 102 diplomatieke en consulaire stemlocaties zouden daarvoor niet genoeg zijn. Ook militairen, binnenlandse vluchtelingen en inwoners van bezette gebieden zouden een eerlijke mogelijkheid moeten krijgen om te stemmen.

Daar komen andere problemen bij. Het kiezersregister moet worden bijgewerkt en het stemgeheim moet gegarandeerd blijven. Stemlokalen moeten tegen aanvallen worden beschermd en onafhankelijke waarnemers moeten hun werk kunnen doen. De Centrale Verkiezingscommissie heeft bovendien gewaarschuwd voor risico's rond stemmen per post en digitaal stemmen.

Politiek dilemma voor Zelensky
De commissie schat dat minstens zes maanden voorbereiding nodig zijn zodra de juridische en veiligheidsvoorwaarden zijn geregeld. Zelensky stelt dat verkiezingen pas mogelijk zijn na een staakt-het-vuren en met voldoende veiligheidsgaranties. Tegelijk kunnen vredesonderhandelingen grote besluiten opleveren over grondgebied, veiligheid en de toekomstige relatie met Rusland.

Juist daar ligt het politieke dilemma. Een president die vóór een akkoord wordt gekozen, beschikt over een nieuw mandaat om zulke beslissingen te nemen. Wachten tot na een vredesregeling maakt stemmen waarschijnlijk veiliger, maar betekent ook dat de huidige regering mogelijk de zwaarste keuzes van de oorlog maakt zonder dat de bevolking sinds 2019 opnieuw over Zelensky heeft kunnen stemmen. Fedorov heeft precies die tegenstelling nu centraal in het debat gezet.