Klaver had Van Essen kort daarvoor uitgebreid geprezen. Volgens hem ligt er een stevig pakket dat zijn fractie volledig wil steunen. Wel wilde hij zekerheid vanwege de politieke en maatschappelijke druk om onderdelen aan te passen. “Absoluut geen afzwakking van de plannen”, eiste Klaver. Nadat Jetten daarmee instemde, concludeerde de PRO-leider tevreden: “Op dit punt wordt wel een heldere keuze gemaakt. En dat is dat de plannen staan. En dat er geen centimeter meer aan wordt afgedaan. Daar ben ik blij mee.”

Premier Jetten belooft het Klaver zwart op wit: de stikstofplannen van Van Essen worden niet afgezwakt.

Jesse Klaver: "Absoluut geen afzwakking van de plannen."

Rob Jetten: "Dat gaan we niet doen inderdaad."

"Onder de streep moet het de reductie opleveren die we met elkaar… pic.twitter.com/2H0h4eTtLe

— Strijder124 (@Strijder124) September 17, 2026

Wel sleutelen, maar dezelfde stikstofwinst
De toezegging betekent niet dat ieder onderdeel letterlijk onveranderd blijft. Jetten houdt ruimte om de uitvoering aan te passen. Een maatregel kan bijvoorbeeld anders worden vormgegeven als boeren in de praktijk tegen problemen aanlopen. De voorwaarde is dat uiteindelijk minstens dezelfde vermindering van stikstofuitstoot en -neerslag wordt bereikt. Volgens de premier is die opbrengst nodig om natuurgebieden voldoende te beschermen en de vergunningverlening weer op gang te krijgen. 

Dat geldt ook voor de omstreden zones rond natuurgebieden. Regio's mogen volgens Jetten voorstellen om zo'n zone anders in te richten, maar moeten dan aantonen dat alternatieve maatregelen hetzelfde resultaat opleveren. “Gemotiveerd afwijken” kan dus, maar niet wanneer daardoor minder stikstof wordt gereduceerd. Klaver stelde na die uitleg vast dat hij en de premier het daarover eens zijn. 

Daarmee trekt het kabinet een duidelijke grens in een dossier dat de komende maanden opnieuw tot politieke strijd kan leiden. Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft geen eigen meerderheid en zoekt steun bij oppositiepartijen voor de begrotingen en andere wetgeving. Jetten zei tijdens de beschouwingen juist brede afspraken te willen maken met partijen van verschillende kanten van de Kamer. 

Forse gevolgen voor boeren
Het stikstofpakket werd eind juni gepresenteerd door D66-minister Van Essen. Het kabinet trekt tot 2035 in totaal 20 miljard euro uit voor landbouw, stikstof en natuur. Melkveehouders krijgen onder meer een bedrijfsspecifieke uitstootnorm. Voor 2035 is die vastgesteld op 0,164 kilo ammoniak per fosfaatrecht. Daarnaast komt er een grondgebondenheidsnorm en worden rond ongeveer honderd stikstofgevoelige natuurgebieden zones van doorgaans 500 of 1.000 meter ingericht. Voor ondersteuning van boeren in die gebieden reserveert het kabinet 9 miljard euro. 

Ook volgens het kabinet zelf zijn de gevolgen ingrijpend. Jetten zei in de Kamer dat het pakket op “heel veel boerenbedrijven tot forse aanpassingen” zal leiden. Daar staat financiële steun tegenover, onder meer voor aanpassingen aan stallen en voer. Hiervoor is 2 miljard euro voorzien. 

Het Planbureau voor de Leefomgeving kwam begin september eveneens met een stevige waarschuwing. Volgens het PBL kan het voorgestelde uitstootdoel voor de landbouw met het pakket binnen bereik komen, maar alleen als grote hervormingen daadwerkelijk worden uitgevoerd. Niet alle benodigde investeringen zijn volgens het planbureau voor boeren financieel haalbaar. Ook verwacht het PBL dat de veestapel verder zal krimpen.

De maatregelen die al concreet zijn uitgewerkt, zijn volgens het PBL bovendien nog niet genoeg om het doel te halen. Het instituut acht vooralsnog een generieke korting van 5 tot 10 procent op productierechten nodig. Dat kan betekenen dat boeren later alsnog dieren moeten inleveren, ook wanneer zij al geld hebben gestoken in aanpassingen. Het PBL noemt het toekomstperspectief voor veel boerengezinnen daarom onzeker. De uitvoering van het totale pakket grenst volgens het instituut aan wat in tien jaar praktisch haalbaar is. 

Poging om ammoniaknorm te schrappen strandt
Die zorgen leidden tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen ook tot een concrete poging om een belangrijk onderdeel van het pakket te schrappen. BBB-Kamerleden Henk Vermeer en Caroline van der Plas dienden een motie in tegen de voorgestelde ammoniaknorm voor melkveehouders. Volgens hen kan die boeren dwingen tot dure stalaanpassingen, krimp of bedrijfsbeëindiging. 

De motie haalde het niet. Er waren 55 stemmen voor. Onder meer JA21, SGP, BBB, PVV en FVD steunden het voorstel. D66, VVD, CDA en PRO stemden tegen. Daarmee bleef de ammoniaknorm politiek overeind.