Voorzitter Harm Kuil van de stichting sloeg op 23 oktober alarm. Een week voor het festival lag er nog altijd geen vergunning. „We krijgen steeds weer aanvullende vragen”, zei hij. Omdat de Duitse Poort van Bourtange vrij moest blijven voor hulpdiensten, mocht de organisatie veel minder bezoekers toelaten.

De gemeente stelde een extra vluchtbrug voor, die tienduizenden euro's zou kosten, plus 38.000 euro aan extra begeleiding. Kuil noemde dat financieel onhaalbaar voor de stichting, die de vesting beheert en de evenementen organiseert.

Binnen acht minuten leeg
Volgens directeur Annemiek Hoesen moet Bourtange bij een calamiteit binnen acht minuten ontruimd kunnen worden. Er zijn maar twee toegangswegen. Daarom mochten er bij evenementen maar 1.500 mensen tegelijk binnen, vertelde ze aan RTV Noord. Ze sprak van „landelijke regels waar de gemeente Westerwolde aan wil voldoen”. Een extra noodbrug past volgens haar niet bij het karakter van de vesting en is bovendien „niet op te brengen”.

Kuil zette het verschil op scherp: „Op een zonnige zondag komen er zo 2.500 mensen naar de vesting zonder dat daar een vergunning voor nodig is. Maar zodra wij een georganiseerd evenement houden, is de capaciteit ineens een probleem.”

Vergunning op de valreep
Inwoners begonnen een petitie, die binnen een paar dagen ruim duizend keer werd getekend. PVV-fractievoorzitter Robert Rep stelde raadsvragen over wat hij een vergunningencrisis noemde. Hij wilde weten welke veiligheidseisen in 2026 nieuw waren en wie ze had opgelegd.

Op 29 oktober kwam de vergunning alsnog binnen, voor 4.000 bezoekers tegelijk. Daar was een plan voor het begeleiden van de bezoekersstromen voor nodig, dat de stichting op het laatste moment moest inleveren. Een van de twee poorten moet vrij blijven voor hulpdiensten en de muziek mag op zondag pas om 13.00 uur beginnen.

Twee jaar geleden ging dat heel anders. Toen maakte de gemeente de vergunning voor hetzelfde festival ruim een maand van tevoren bekend, zonder aantallen of voorwaarden in het gemeenteblad.

Het festival in Bourtange werd zelf een succes. Zaterdagmiddag ging rond drie uur de kassa dicht en waren ook online geen kaarten meer te krijgen, meldde RTV Noord.

Burgemeester betuigt spijt
In de gemeenteraad zei burgemeester Velema op 3 november: „Ik vind het spijtig dat de situatie rond Bourtange zo is gegaan.” Hij wees op de groei van het aantal bezoekers en vraagt de provincie om steun. Het evenementenbeleid van Westerwolde dateert uit 2019 en wordt pas in 2027 geëvalueerd. Wel komt er een digitale aanmeldtool voor organisatoren.

Zes fracties, onder aanvoering van BBB en met onder meer CDA en PVV, dienden een motie in. Ze vragen om snellere en voorspelbaarder vergunningen, maatwerk bij veiligheidseisen, minder kosten en meerjarige vergunningen.

Wie de strengere eis precies heeft bedacht, blijft onduidelijk. De gemeente volgt bij evenementen een leidraad van de Veiligheidsregio Groningen en vraagt advies aan politie, brandweer en de geneeskundige hulpdienst. De initiatiefneemster van de petitie wijst naar de Veiligheidsregio, met „hun extreem strikte eisen”.

Kerstmarkten in de wacht
Nu staan de zes kerstmarkten in Bourtange op het spel. Kuil hoopt dat daarvoor ook 4.000 bezoekers worden toegestaan, in plaats van de 1.500 waarover eerder werd gesproken. Hoesen is hoopvol: „Ik denk dat we met kerst gewoon hetzelfde aantal kunnen hanteren als dit weekend.”

Een vergunning voor de kerstmarkten is nog niet bekendgemaakt. Of Bourtange in december dezelfde ruimte krijgt als bij het festival, moet de burgemeester nog beslissen.