In 2021 onthulde The New York Times dat Von der Leyen tijdens de coronapandemie persoonlijke tekstberichten uitwisselde met Pfizer-CEO Albert Bourla. Kort daarna sloot de Europese Unie een miljardencontract af met Pfizer voor de levering van coronavaccins. Toen journalisten vroegen om inzage in die berichten, bleek de Commissie ze niet te kunnen of willen overhandigen.

De EU-rechter oordeelde in mei dat de Commissie onvoldoende uitleg had gegeven over waarom de sms’jes niet onder de archiefplicht vielen. Volgens het hof hadden de berichten “mogelijk relevante informatie” kunnen bevatten en had de Commissie dus beter moeten motiveren waarom ze niet bewaard waren.

Geen hoger beroep, wel vragen
De Commissie had tot deze maand de tijd om in beroep te gaan bij het Europese Hof van Justitie. Die termijn is nu verlopen, bevestigde een woordvoerder van de Europese rechtbanken. Daarmee is het vonnis definitief.

Wat de gevolgen zijn, blijft vaag. De rechtbank erkende dat het “moeilijk” zal zijn om de sms’jes terug te halen. Een woordvoerder van de Commissie verklaarde dat men in lijn met het vonnis “een meer gedetailleerde uitleg zal geven waarom de gevraagde documenten niet in bezit zijn.” Daarmee lijkt de kans klein dat de sms’jes alsnog opduiken.

Von der Leyen onder vuur
De zaak, die door tegenstanders inmiddels ‘Pfizergate’ wordt genoemd, is uitgegroeid tot een symbool voor het gebrek aan transparantie binnen de EU-top. Vooral critici van het vaccinatiebeleid zien in de verdwenen sms’jes een bewijs van doofpotpraktijken. Transparantieorganisaties noemen het een “blamage voor de openbaarheid van bestuur”.

Begin juli moest Von der Leyen zich voor het eerst publiekelijk verdedigen in het Europees Parlement. De rechts-nationalistische Roemeense Europarlementariër Gheorghe Piperea diende een motie van wantrouwen in. De voorzitter overleefde de stemming gemakkelijk, maar de discussie was fel. Von der Leyen noemde sommige aantijgingen “simpelweg leugens”.

Transparantie in theorie
Volgens de Commissie staat het beleid rond documentregistratie niet ter discussie. In een verklaring liet ze weten “volledig toegewijd te blijven aan openheid, verantwoording en duidelijke communicatie met alle belanghebbenden.” Dat lijkt in tegenspraak met het feit dat de sms’jes nooit zijn teruggevonden of bewaard.

Critici noemen het vooral pijnlijk dat er tot op heden geen transparantie is over persoonlijke communicatie die mogelijk een sleutelrol speelde bij een van de grootste aankopen in de EU-geschiedenis. Het ‘Pfizergate’-dossier blijft daarmee open – maar de documenten zelf blijven gesloten.