Tijdens een inspraakavond in Amersfoort onthulde een COA-woordvoerder dat asielzoekers die zich misdragen soms tijdelijk het azc worden uitgezet. Vier uur de wijk in, om zogezegd ‘af te koelen’.

Voor Panman is dit herkenbaar. “Dat gebeurde in 2011 ook al,” zegt hij bij Lighthouse. “Mensen met psychische problemen die zij niet konden handhaven, werden gewoon buiten de poort gezet. Ga de buurt maar in. Dan heb je geen onderdak en geen eten, en zij verwachten dat ze dan op een gegeven moment met hangende pootjes terugkomen. Maar dat gebeurt dus niet.”

Volgens hem is het een misser die zowel bewoners van de wijk als de betrokken asielzoekers in gevaar brengt.

Nachtelijke ritten in dure auto’s
Panman vertelt ook over andere incidenten die hij zag. Jongeren van zestien, zeventien jaar oud werden soms midden in de nacht opgehaald. “Er kwam een dikke Mercedes of BMW voorrijden en die jongeren stapten in. Dat was niet om te grasmaaien,” aldus Panman. Hij suggereert dat de jongeren werden ingezet voor praktijken die niets met opvang of begeleiding te maken hadden.

“Het is niet alleen een schoffering van de burgerbevolking, het is ook een schoffering van de jongeren,” zegt hij. Minderjarigen in azc’s zijn de verantwoordelijkheid van het COA, benadrukt hij.

Stilte uit angst voor ontslag
Waarom melden zo weinig medewerkers dit soort zaken? Panman heeft daar een duidelijke verklaring voor: “Het COA betaalt heel goed en dat weten de meeste medewerkers wel. En als je op een gegeven moment je mondje opendoet, dan lig je er heel snel uit.”

Hij schetst een cultuur waarin uitzendkrachten worden gescreend en ongewenste geluiden niet worden getolereerd. Wie kritisch is of sympathie toont voor partijen als de PVV of FVD, verdwijnt volgens hem snel van de werkvloer.

Onveilige situaties
Zijn verhaal plaatst de huidige protesten tegen azc’s in een ander licht. Burgers maken zich zorgen om veiligheid in hun wijken, en volgens Panman niet zonder reden. “Bewoners zijn bang voor bepaalde groepen. Als je tien, twaalf jongens bij elkaar ziet staan, zonder toezicht, dan voelen mensen zich bedreigd.”

Tegelijk ziet hij dat veel jongeren in azc’s zelf kwetsbaar zijn. Ze missen begeleiding en zoeken houvast bij elkaar. Soms leidt dat tot ernstige incidenten: zelfmoordpogingen, zelfverminking en geweldsuitbarstingen. “Als je achttien bent en je stapt in zo’n situatie, dan kan dat ervoor zorgen dat je de rest van je leven niks meer met zorg te maken wilt hebben,” zegt hij.

Politiek verzet
De verhalen van Panman sluiten aan bij politieke kritiek op het COA. Kamerleden waarschuwen al langer voor ‘wanbeleid’ en gebrek aan toezicht. Burgemeesters krijgen ondertussen de taak om nieuwe azc’s in hun gemeente te verdedigen tegenover boze inwoners.

Sommige gemeenten trokken plannen in na felle protesten. In Amersfoort bood het gemeentebestuur zelfs excuses aan de bevolking aan. Voor Panman laat dat zien dat burgerverzet zin kan hebben, mits vreedzaam.

“Het is belangrijk dat we ons niet laten verdelen,” zegt hij. “We moeten ons blijven verzetten, vreedzaam maar vastberaden. Burgers hebben het recht om hun zorgen te uiten. En het heeft zin, want op verschillende plekken zijn azc’s door protesten van de baan gegaan.”