Volgens de onderzoekers gaat het om een grootschalige fraudezaak waarbij tientallen miljoenen dollars zijn gemoeid. ‘Er is sprake van de activiteiten van een criminele organisatie op hoog niveau,’ aldus de verklaring van de bureaus. Ze hebben meer dan duizend uur aan geluidsopnames verzameld over een periode van vijftien maanden en voerden meer dan zeventig huiszoekingen uit, aldus The New York Times.

Crimineel netwerk binnen staatsbedrijf
De corruptie zou zich vooral hebben afgespeeld binnen Energoatom, de staatsmaatschappij voor kernenergie. Volgens de anticorruptiediensten waren bij het netwerk onder anderen een voormalige adviseur van de minister van Energie en een directeur van Energoatom betrokken. Daarnaast zouden vier leden van een witwasgroep en ‘een zakenman die goed bekend is in de media’ deel uitmaken van het netwerk. Die laatste wordt verdacht van het leiden van de illegale organisatie.

Een van de hoofdonderzoekers, Oleksandr Abakoemov, verklaarde dat het onderzoek de naam ‘Midas’ draagt. Volgens hem is bewijs gevonden van witwassen en onrechtmatige verrijking. Onderaannemers zouden tot vijftien procent van hun contractwaarde hebben moeten afdragen als smeergeld.

Op beelden die de anticorruptiediensten hebben vrijgegeven, zijn grote stapels bankbiljetten te zien in verschillende valuta’s. De herkomst van het geld is nog niet bekendgemaakt. Energoatom zegt volledig mee te werken met het onderzoek. Minister van Energie Svitlana Hrynchuk benadrukte dat haar ministerie ‘nul tolerantie voor corruptie’ heeft. ‘Als schuld wordt bewezen, moet iedereen verantwoordelijk worden gehouden,’ zei ze.

Politieke gevolgen en rol van Zelensky
Het schandaal komt op een gevoelig moment voor president Volodymyr Zelensky. In de zomer probeerde zijn partij de bevoegdheden van de anticorruptie-instanties te beperken, nadat die zijn vertrouwelingen begonnen te onderzoeken. Dat leidde tot massale protesten in Oekraïne. Voor het eerst sinds het begin van de oorlog met Rusland gingen duizenden mensen de straat op om onafhankelijk onderzoek te eisen.

Zelensky trok uiteindelijk het wetsvoorstel in. In een recente toespraak zei hij: ‘Iedereen die bij corruptie betrokken is, moet worden veroordeeld. De regering moet samenwerken met de anticorruptie- en rechtshandhavingsinstanties en dat doen op een manier die echte resultaten oplevert.’

Zakenman op de vlucht
Volgens The Kyiv Independent is ook Timur Mindich, een zakenpartner en oude vriend van Zelensky, onderwerp van onderzoek. Zijn woningen zouden zijn doorzocht, maar hij zou kort daarvoor het land hebben verlaten.

De Oekraïense denktank Ukraine Facility Platform schreef in een rapport dat de overheid sinds de Russische invasie meer controle heeft genomen over de energiesector. ‘Deze verschuiving heeft de corruptie niet verminderd; in veel gevallen zijn de praktijken gebleven of zelfs verergerd,’ aldus het rapport.

Het onderzoek naar Energoatom wordt gezien als een van de grootste corruptiezaken sinds het begin van de oorlog. De uitkomst kan grote politieke gevolgen hebben voor Zelensky en zijn regering.