De oproep komt op een gevoelig moment. Het groeiseizoen is begonnen en boeren hebben juist nu voedingsstoffen nodig voor hun gewassen. Tegelijk stijgen de prijzen snel en worden voorraden schaarser.

Geopolitieke crisis raakt landbouw direct
De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste routes voor energie en grondstoffen. Veel kunstmestproductie is afhankelijk van aardgas en grondstoffen uit het Midden-Oosten. Door de blokkade lopen leveringen vast en stijgen de kosten.

Agractie stelt dat de gevolgen direct voelbaar zijn op het boerenbedrijf. In een brief aan Brussel schrijft de organisatie: “Door de blokkade van de Straat van Hormuz zijn de kunstmestprijzen sterk gestegen en wordt de beschikbaarheid steeds beperkter.”

Volgens de boerenorganisatie ontstaat daarmee een risico voor de voedselvoorziening. “Bij een mogelijk tekort aan kunstmest komen zowel voedselproductie als de voederzekerheid onder druk te staan.”

Druk op voedselproductie neemt toe
Boeren zitten klem tussen stijgende kosten en strenge regels. Gewassen hebben in deze fase van het jaar voldoende voeding nodig. Tegelijk lopen de prijzen voor kunstmest op door hogere energiekosten.

Agractie waarschuwt dat dit kan uitmonden in bredere problemen. “Gewassen hebben in deze cruciale fase van het groeiseizoen voldoende voedingsstoffen nodig, maar de voorraden dalen terwijl de energieprijzen voor kunstmestproductie aanzienlijk stijgen.”

Zonder ingrijpen kan dit leiden tot lagere opbrengsten. Dat raakt niet alleen boeren, maar ook voedselprijzen en beschikbaarheid voor consumenten.

Oproep tot tijdelijke versoepeling EU-regels
Om de druk te verlichten, vraagt Agractie om een tijdelijke aanpassing van Europese regels. Boeren zouden meer stikstof uit dierlijke mest moeten mogen gebruiken als vervanging voor kunstmest.

De organisatie erkent dat dit botst met bestaande wetgeving. “Wij erkennen volledig dat dit verzoek niet in overeenstemming is met de huidige Nitraatrichtlijn.”

Toch vindt Agractie dat de situatie uitzonderlijk is. “Gelet op de huidige geopolitieke ontwikkelingen menen wij dat een dergelijke situatie zich nu voordoet.” Daarbij verwijst de organisatie naar het gezegde: “nood breekt wet.”

Discussie over milieu-impact laait opnieuw op
De oproep raakt direct aan het Europese mestbeleid. De Nitraatrichtlijn stelt strenge grenzen aan het gebruik van dierlijke mest om watervervuiling te voorkomen.

Agractie betoogt echter dat meer gebruik van mest niet per se slechter is voor het milieu. “Onderzoek van Wageningen University laat zien dat mest minder uitspoelingsgevoelig is dan kunstmest.”

Daarnaast wijst de organisatie op eerdere uitzonderingen. “Uit eerdere derogatiepraktijken is gebleken dat de waterkwaliteit onder bedrijven die deze maatregelen toepasten in veel gevallen beter was dan op bedrijven die dat niet deden.”

Ook de klimaatimpact speelt een rol. Kunstmestproductie kost veel energie en veroorzaakt relatief veel uitstoot. “Het is ook algemeen bekend dat de productie van kunstmest aanzienlijk meer CO₂-uitstoot genereert dan het gebruik van bestaande mest.”

Boeren voelen dubbele kosten
Volgens Agractie is de huidige situatie voor boeren financieel moeilijk vol te houden. Zij moeten betalen voor het afvoeren van mest, terwijl ze tegelijk dure kunstmest moeten inkopen.

De organisatie noemt dat moeilijk uitlegbaar. “Vanuit het perspectief van Nederlandse boeren wordt het steeds moeilijker te rechtvaardigen dat zij hoge kosten moeten betalen voor zowel mestafvoer als de aanschaf van dure kunstmest.”

Daarbij waarschuwt Agractie voor bredere gevolgen. “Deze situatie wordt onhoudbaar en kan tot maatschappelijke onrust leiden.”

Druk op Brussel neemt toe
De brief is rechtstreeks gericht aan de Europese Commissie, omdat het mestbeleid Europees wordt bepaald. Agractie benadrukt dat het probleem niet alleen Nederland raakt, maar breder speelt binnen Europa.

De tijd dringt volgens de organisatie. “Tijdige besluitvorming is essentieel vanwege het huidige groeiseizoen.” Daarom vraagt Agractie om snelheid: “In dat verband is binnen 4 weken een besluit nodig.”