‘Niets van waar’, zegt Boot. ‘Deze cijfers zijn willekeurig ergens vandaan gehaald.’ De kritiek richt zich op de manier waarop het ministerie communiceert over het zogenoemde invaren. Dat is de overgang van bestaande pensioenen naar het nieuwe stelsel. Een deel van de pensioenfondsen is daar begin deze maand mee gestart. Voor veel andere fondsen staat de overstap gepland op 1 januari volgend jaar.

Het ministerie stuurde hierover een voortgangsbrief aan de Tweede Kamer. Die brief werd ondersteund met bijlagen van onder meer de AFM, De Nederlandsche Bank, SEO, Netspar, Ipsos en E&Y. Het doel was duidelijkheid en transparantie. Maar volgens critici gebeurt het tegenovergestelde.

Cijfers niet onderbouwd
In geen van de rapportages van deze instanties wordt gesproken over een pensioenstijging van 14 procent. Ook worden er geen voorlopige rendementen genoemd die dit zouden ondersteunen. Toch zette de minister het cijfer prominent in een persbericht.

De herkomst van het getal ligt bij artikelen van PensioenPro. Die zijn gebaseerd op cijfers van pensioenadviseur Aon. Die cijfers maken echter geen deel uit van de officiële voortgangsrapportages. Volgens Boot is dat een groot probleem. ‘Dit had ze nooit mogen doen, maar het wordt nog veel erger: het is manipulatie van de berichtgeving.’

Daar komt bij dat Aon zelf geen 14 procent noemt, maar 13,6 procent. Dat cijfer is bovendien gebaseerd op slechts een paar fondsen die per 1 januari zijn overgestapt. Een latere Aon-publicatie laat iets anders zien. De eerste fondsen verhoogden hun pensioenen met 7 à 8 procent. Door inflatie moesten ze die verhoging later deels terugdraaien. Volgens Boot klopt het verhaal van 14 procent daarom ‘volledig niet’.

Politieke druk en gevolgen
De vraag rijst waarom het ministerie dit cijfer toch gebruikt. Volgens Boot speelt profilering een rol. Verkiezingen komen eraan en het ministerie wil laten zien dat het nieuwe stelsel werkt. ‘Kijk eens naar het pensioenstelsel, wij hebben iets goed gedaan’, is volgens hem de boodschap die wordt uitgedragen.

Dat heeft gevolgen. Het zet pensioenfondsen onder druk om snel over te stappen. Fondsen vrezen anders dat deelnemers denken dat zij 14 procent mislopen. Dat kan leiden tot overhaaste besluiten, vooral bij mensen die bijna met pensioen gaan.

Volgens Boot is dat gevaarlijk. Het huidige beleid leidt tot onverantwoord gedrag en ondermijnt het hoofddoel van het nieuwe stelsel. Dat doel is juist transparantie, duidelijke communicatie en vertrouwen, aldus Boot. Hij vindt dat de AFM moet ingrijpen. Foutieve cijfers en manipulerende berichtgeving mogen volgens hem niet. Dat moet stoppen.