Reconstructie: Wilders wilde verkiezingsdebatten ontlopen en appte om ‘smoes’ van partijprominenten
PVV-leider Geert Wilders probeerde tijdens de vorige verkiezingscampagne herhaaldelijk onder deelname aan een RTL-debat uit te komen. Dat blijkt uit een reconstructie van de Volkskrant. De krant sprak met zeven ex-PVV’ers die in januari uit de fractie stapten. Ook bekeek de krant appverkeer tussen Wilders en zijn toenmalige vertrouweling Gidi Markuszower.
Uit die berichten komt volgens de reconstructie naar voren dat Wilders weinig zin had in verkiezingsdebatten. Begin oktober appte hij aan Markuszower: „Kon ik die debatten maar skippen”. Markuszower reageerde daarop dat Wilders juist de lijsttrekker was over wie het meest werd gesproken. Wilders antwoordde: "Waarom moet ik dan naar die stomme debatten?” en: "Verzin een list.”
De druk liep op richting het eerste grote tv-debat van RTL. Op vrijdagochtend 10 oktober, twee dagen voor dat debat, stuurde Wilders opnieuw berichten aan Markuszower. Hij schreef: "Ik voel me niet oké, heb er geen zin in”. Daarna volgde: "Verzin een smoes dat ik niet hoef te gaan.” Wilders vroeg ook hoe hij dat moest uitleggen zonder te worden weggezet als lafaard. Toen Markuszower later die middag nog geen oplossing had aangedragen, appte Wilders volgens de Volkskrant: "Please, please, please”. De krant noemt dit als voorbeeld van de toenemende wanhoop bij de PVV-leider om deelname te vermijden.
Later op diezelfde dag werd bekend dat Wilders op een lijst zou staan van drie jihadistische jongeren uit België. Zij zouden een aanslag hebben willen plegen op de Belgische premier Bart De Wever. Wilders plaatste daarop direct een bericht op X. Hij meldde dat werd onderzocht of de informatie klopte en schreef: 'Tot ik dat weet ga ik nergens heen.' Hij zegde die middag ook het NPO Radio 1-debat af.
De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid liet weten dat er geen 'restdreiging' was, omdat de verdachten waren aangehouden. Toch stopte Wilders zijn publieke optredens. Op X schreef hij: „Ik heb hier zelf een slecht gevoel bij en schort al mijn campagneactiviteiten voorlopig op”.
Wilders deed uiteindelijk ook niet mee aan het RTL-debat van zondag 12 oktober. RTL overlegde de ochtend na de afzegging over het vervolg. De uitnodiging aan Wilders bleef staan. RTL stelde voor om het debat te verplaatsen naar de Tweede Kamer. RTL besloot daarnaast dat, als Wilders wegbleef, een andere partij mocht aanschuiven. Dat werd D66-leider Rob Jetten, op basis van de peilingwijzer. Volgens het overzicht in de tekst begon Jetten na dat debat te stijgen in de peilingen. Bij de verkiezingen van 29 oktober werd D66 daarna de grootste partij.
