De voorstellen zijn al aangenomen door de Tweede Kamer. De Eerste Kamer moet zich nog uitspreken over de wetgeving. In het coalitieakkoord van het huidige minderheidskabinet staat dat de wetten worden uitgevoerd zodra de senaat ermee instemt.

Niet alle coalitiepartijen staan achter de plannen. D66 heeft laten weten dat de partij van plan is tegen de wetgeving te stemmen wanneer deze in de Eerste Kamer wordt behandeld.

Oproep aan senatoren om kritisch te kijken
Van Zutphen en Kalverboer roepen de leden van de Eerste Kamer op om de wetten zorgvuldig te beoordelen. Volgens hen is de wetgeving niet getoetst aan kinderrechten. Dat had volgens hen wel gemoeten op basis van het VN-Kinderrechtenverdrag.

De ombudsmannen wijzen erop dat de wetgeving gevolgen kan hebben voor gezinnen met kinderen. Kalverboer zegt hierover: ‘Als ouders strafbaar worden gesteld, raakt dat hun kinderen.’

Daarnaast vrezen zij dat de nieuwe regels kunnen leiden tot langere wachttijden voor mensen die asiel aanvragen in Nederland. Volgens hen zou de overheid juist sneller duidelijkheid moeten geven over de toekomst van deze mensen.

De ombudsmannen schrijven dat de huidige aanpak het tegenovergestelde effect kan hebben. ‘Van de overheid verwachten wij voortvarendheid en op deze manier blijven mensen juist lang in onzekerheid over hun toekomst.’

Ook een recente wijziging van de wet speelt daarbij een rol. De Tweede Kamer besloot dat dwangsommen voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst verdwijnen. Die dwangsommen moesten de dienst juist aansporen om sneller beslissingen te nemen over asielaanvragen, aldus Van Zutphen.

Van Zutphen uit stevige kritiek op de manier waarop de overheid met asielzoekers omgaat. ‘De manier waarop de overheid tienduizenden asielzoekers en statushouders behandelt, heeft de ondergrens bereikt.’

Daarnaast bekritiseren de ombudsmannen de strafbaarstelling van illegaliteit. Volgens hen kan deze maatregel ertoe leiden dat mensen minder snel hulp zoeken. Zij schrijven dat dit ‘de afstand tot hulp, zorg en onderwijs vergroten of praktisch ontoegankelijk maken’.

Kritiek op rol van de ombudsman
De kritiek van de ombudsmannen blijft zelf ook niet onomstreden. Tegenstanders van hun standpunt stellen dat de Nationale ombudsman hiermee de schijn wekt een politieke positie in te nemen.

Volgens critici lijkt het erop dat de toezichthouder om ideologische redenen geen strenger migratiebeleid wil. Zij vinden dat een onafhankelijke ombudsman juist terughoudend moet zijn met politieke beoordelingen van wetgeving.