Die tegenstelling is opvallend. De Verenigde Staten beschikken over een van de meest invloedrijke en omvangrijke inlichtingennetwerken ter wereld, met achttien samenwerkende diensten die wereldwijd opereren en vaak richtinggevend zijn voor NAVO-beleid. Toch kiest het kabinet hier nadrukkelijk voor een andere inschatting. 

De discussie kwam op gang na een tweet van inlichtingenchef Tulsi Gabbard op 20 december. Daarin zette zij vraagtekens bij het dominante westerse dreigingsbeeld. Ze schreef: “Deep State-oorlogsstokers en hun propagandamedia proberen opnieuw de pogingen van president Trump om vrede te brengen in Oekraïne en Europa te ondermijnen, door ten onrechte te beweren dat de Amerikaanse inlichtingengemeenschap het EU/NAVO-standpunt ondersteunt dat Rusland Europa wil veroveren.”

Volgens haar is de werkelijkheid anders: “De waarheid is dat de Amerikaanse inlichtingendiensten inschatten dat Rusland niet eens de capaciteit heeft om Oekraïne te veroveren en te bezetten, laat staan Europa binnen te vallen en te bezetten.” 

Kabinet: Rusland blijft grootste dreiging
De Amerikaanse analyse staat haaks op de lijn van veel Europese regeringen. Het Nederlandse kabinet neemt dan ook expliciet afstand van Gabbards conclusie, schrijven de ministers Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Dilan Yeşilgöz (Defensie) in hun beantwoording van Kamervragen van FVD'er Pepijn van Houwelingen.

Volgens Den Haag beschikt Rusland nog altijd over “grote militaire capaciteiten” en is het land in staat om zware verliezen op te vangen. Ook wordt gewezen op hervormingen binnen het leger en steun van landen als Iran en Noord-Korea. De conclusie van het kabinet is helder: “Het kabinet ziet Rusland als de grootste veiligheidsdreiging voor Nederland en Europa.”

Toch zit er nuance in de kabinetslijn. Rusland zou volgens de regering niet in staat zijn om heel Europa te veroveren. Wel zou het land na afloop van de oorlog in Oekraïne een “in tijd en ruimte beperkte operatie” kunnen uitvoeren tegen NAVO-landen. Dat is een belangrijk verschil. Het gaat niet om een grootschalige invasie van Europa, maar om regionale escalatie.

Oorlog in Oekraïne laat beperkingen zien
De Amerikaanse analyse van Gabbard sluit deels aan bij het verloop van de oorlog. Rusland voert al jaren strijd in Oekraïne zonder beslissende doorbraak. Ongeveer een vijfde van het land is in Russische handen, maar een volledige overwinning bleef uit.

Tegelijkertijd zijn de verliezen groot en is Rusland afhankelijk geworden van externe steun, onder meer voor munitie en drones. Ook wijzen analyses op structurele problemen binnen de krijgsmacht, zoals logistieke tekortkomingen en verouderd materieel. Dat roept vragen op over de mate waarin Rusland daadwerkelijk in staat zou zijn om een conflict met de NAVO aan te gaan.

Verschillende interpretaties van dezelfde oorlog
De kern van het debat ligt in de interpretatie van dezelfde feiten. Het kabinet benadrukt vooral de veerkracht van Rusland. Het land kan verliezen opvangen, leert van de oorlog en investeert in nieuwe technologie.

De Amerikaanse inlichtingenanalyse legt juist de nadruk op beperkingen. Rusland zou moeite hebben om zelfs Oekraïne volledig te controleren, laat staan een groter militair doel na te streven.