De raad wijst op meerdere ontwikkelingen die tegelijk spelen. Klimaatverandering zorgt voor meer droogte en hogere temperaturen, aldus de raad. Daardoor verdampt meer water en neemt de natuurlijke aanvoer af. Tegelijk groeit de vraag naar water, waardoor het evenwicht verder onder druk komt.

Ook de kwaliteit van waterbronnen verslechtert. Grondwater en oppervlaktewater raken steeds vaker vervuild. Daardoor wordt het moeilijker om water te zuiveren tot drinkwater. Als deze trend doorzet, kan dat grote gevolgen hebben voor de drinkwatervoorziening.

Vervuiling en strijd om ruimte
De kwaliteit van waterbronnen neemt af. Grondwater raakt volgens de raad vervuild door industrie, landbouw en medicijnresten. Drinkwaterbedrijven geven aan dat zuiveren steeds moeilijker wordt. De raad sluit zich daarbij aan en stelt: ‘Zonder stevig ingrijpen zal het probleem van vervuilingen richting het einde van deze eeuw steeds prangender worden.’

Daarnaast speelt ruimtegebrek een rol. Het produceren van drinkwater vraagt ruimte, maar die is schaars. Volgens de raad krijgt drinkwater vaak niet de hoogste prioriteit. Andere belangen, zoals woningbouw en energie, gaan regelmatig voor.

Ook het gebruik van water zorgt voor spanningen. Industrie en landbouw maken veel gebruik van water. Daardoor komt de drinkwatervoorziening in het gedrang. De raad stelt: ‘Te vaak delft de drinkwatervoorziening het onderspit bij zulke conflicterende belangen.’

Een punt van kritiek is dat de nadruk in het rapport ongelijk verdeeld zou zijn. Volgens critici richt de raad zich vooral op sectoren zoals landbouw en industrie als het gaat om watergebruik en vervuiling. Tegelijk zou er minder aandacht zijn voor de rol van andere ruimtelijke keuzes. Zo wordt erop gewezen dat ook de energietransitie veel ruimte vraagt, terwijl dat volgens deze critici minder nadrukkelijk wordt benoemd als probleem voor de drinkwatervoorziening. Ook wordt de bevolkingsgroei wel benoemt als mogelijk probleem, maar wordt dit niet in verband gebracht met de consistente massamigratie.

Meer verbruik en dure oplossingen
Een ander probleem is het stijgende watergebruik. Na jaren van daling neemt het verbruik weer toe. Dat komt onder meer door luxe toepassingen zoals regendouches en zwembaden. Ook tuinberegening speelt een rol.

Er wordt volgens de raad nog te weinig gekeken naar alternatieven. Denk aan hergebruik van afvalwater of het zuiveren van regen- en zeewater. Die oplossingen zijn echter duur en kosten veel energie. Bovendien wordt toepassing vaak beperkt door bestaande regels.

De raad vindt dat innovatie noodzakelijk blijft. Zeker op de lange termijn moet er meer worden gedaan. Tegelijk benadrukt de raad dat er niet direct een crisis is. Het kraanwater is nog steeds van hoge kwaliteit.

Toch is actie nodig om dat zo te houden. Veranderingen kosten tijd en vragen investeringen. Daarom roept de raad op om nu in te grijpen. Alleen zo kan Nederland ook in de toekomst rekenen op voldoende en schoon drinkwater.