Hoogleraar waarschuwt kabinet: 12 november kan einde oefening zijn
De moeizame begrotingsonderhandelingen tussen D66, VVD en CDA hoeven nog niet direct fataal te zijn voor het minderheidskabinet. De echte stresstest komt volgens hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans pas later dit najaar.
Hij wijst naar 12 november. Dan moet er duidelijkheid zijn over belangrijke belastingplannen. Vooral de vermogensrendementsbelasting vormt een lastig dossier. Als daar tegen die tijd nog geen politiek akkoord over is bereikt, kan de positie van het kabinet volgens Voermans ernstig in gevaar komen. “Als je dan geen overeenstemming hebt over de belastingplannen, dan wordt de tijd je vijand. Dan zou het einde oefening kunnen zijn.”
Een belangrijk punt is volgens Voermans dat er feitelijk niet één begrotingswet bestaat. De Miljoenennota geeft het totale financiële beeld. Maar daarnaast liggen er afzonderlijke wetsvoorstellen per ministerie. “Er is één miljoenennota. Dat is een brief. Daarin legt het kabinet de samenhang uit. En dan hebben we 22 wetsvoorstellen. Dat zijn de begrotingshoofdstukken. Die gaan per departement. Dat zijn allemaal aparte wetjes. Die moeten apart vastgesteld worden. Die hebben een aparte meerderheid nodig.”
Dat maakt de positie van een minderheidskabinet ingewikkeld. D66, VVD en CDA hebben zelf geen meerderheid in beide Kamers. Voor afzonderlijke begrotingen is daarom steun van oppositiepartijen nodig. Dat betekent ook dat niet alle onderdelen automatisch tegelijk worden goedgekeurd of afgewezen. Een begroting kan per departement stranden.
Als één begroting geen meerderheid haalt, betekent dat volgens Voermans niet dat Nederland direct stilvalt. Een Amerikaanse situatie, waarbij overheidsdiensten vanwege ontbrekende financiering tijdelijk sluiten, ligt hier niet snel voor de hand.
De Comptabiliteitswet biedt ruimte om na 1 januari tijdelijk geld te blijven uitgeven. “Een shutdown zoals in de Verenigde Staten zullen we niet snel meemaken in Nederland”, aldus Voermans.
Volgens hem moeten oppositiepartijen bovendien politiek een zware stap zetten als zij daadwerkelijk een begroting willen laten sneuvelen. “Maar je moet wel een hele grote broek aantrekken als oppositiepartij, of oppositiepartijen samen, om een begroting echt te doen sneuvelen.” Een afwijzing is dus mogelijk, maar politiek niet zonder gevolgen.
