De discussie is opnieuw opgelaaid nadat bekend werd dat Arriva zijn personeel toestaat om zwartrijders te laten gaan wanneer een controle dreigt te escaleren. Die instructie is bedoeld om medewerkers en reizigers te beschermen tegen geweld. Het betekent niet dat zwartrijden wordt toegestaan. 

De problemen spelen al jaren op het spoor tussen Emmen en Zwolle. Daarbij gaat het om zwartrijden, bedreigingen, spugen, vernielingen en fysiek geweld. Veel van de overlast wordt volgens Arriva in verband gebracht met bewoners van COA-locaties die via Emmen van en naar Ter Apel reizen. De vervoerder heeft eerder aangegeven geen exact beeld van de achtergrond van alle zwartrijders te hebben.

Van Dekken wil dat er wordt gekeken naar de strafrechtelijke aanpak van agressieve en recidiverende zwartrijders uit veilige landen. Hij is daarover in gesprek met de hoofdofficier van justitie van het parket Noord-Nederland. Het probleem met de huidige aanpak is volgens de gedeputeerde dat boetes zich kunnen opstapelen. Die worden bovendien niet altijd betaald of kunnen niet altijd worden geïnd.

Van Dekken wil daarom weten of in ernstige en herhaaldelijke gevallen een korte gevangenisstraf mogelijk is. Hij erkent dat zo’n aanpak bij het Openbaar Ministerie niet eenvoudig ligt, maar wil de mogelijkheid wel onderzoeken. Het gaat daarmee vooralsnog om een politieke inzet van de provincie, niet om een reeds ingevoerde strafmaatregel.

De directe aanleiding is een interne instructie van Arriva die eerder naar buiten kwam. Medewerkers op de Vechtdallijn hoeven een zwartrijder niet koste wat kost vast te houden of te blijven controleren als de situatie onveilig dreigt te worden. Bij dreigende agressie mogen zij de persoon laten gaan. Arriva verdedigt die aanpak vanuit de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van personeel en passagiers. Volgens de vervoerder is in de eerste twee weken na invoering van de instructie zeker zestien keer besloten iemand zonder boete te laten vertrekken vanwege een onveilige situatie.