De brief van 22 april gaat over „terrorismeveroordeelden met een hoog dreigingsprofiel die vrijkomen uit detentie”. Het kabinet schrijft daarin letterlijk: „Over de aantallen en achtergronden van deze personen kan geen informatie worden gegeven.” Bij een deel van hen is het Nederlanderschap afgepakt en zijn ze ongewenst verklaard. Zij mogen dan niet meer in Nederland zijn, maar kunnen alleen worden vastgezet als er echt zicht is op vertrek.

Dat die groep eraan komt, is bekend. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarschuwde in december 2025 dat jihadisten die vanaf 2027 vrijkomen een hoger dreigingsprofiel hebben, meldde de NOS. Volgens de NCTV zijn de meeste vrijgekomen terroristen die geen Nederlander meer zijn, nog in Nederland.

Twee terreurwetten lopen af
Juist dan vervalt de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding. Met die wet kan de minister terreurverdachten een meldplicht, een gebiedsverbod, een contactverbod of een uitreisverbod opleggen. De wet loopt op 1 maart 2027 „onherroepelijk” af, schreef Van Weel in september in een brief aan de Eerste Kamer. Maatregelen die dan nog lopen, eindigen vanzelf.

Het voorstel om de wet permanent te maken is op 13 oktober door de Tweede Kamer aangenomen, met PRO, SP, DENK, Volt, PvdD en FVD tegen. De Eerste Kamer-commissie levert pas op 17 november haar eerste vragen in. Een datum voor het debat en de stemming staat nog niet vast. Van Weel wees de senaat er zelf op dat het kerstreces loopt van 16 december tot en met 11 januari en het voorjaarsreces van 17 februari tot en met 1 maart.

Op dezelfde dag vervalt de bevoegdheid om bij terrorisme het Nederlanderschap af te nemen zonder dat daar een strafrechtelijke veroordeling voor nodig is. Het wetsvoorstel om die bevoegdheid te houden, ging pas eind juni naar de Tweede Kamer en is daar nog niet aangenomen. Van Weel vroeg de Kamer half oktober om „spoedige parlementaire behandeling”. Eerder bleek al dat het kabinet Hamas en Hezbollah niet op de lijst zet waarvoor het Nederlanderschap kan worden afgepakt.

‘Onduidelijk waar hij zich bevindt’
Hoe het in de praktijk gaat, liet Nieuwsuur in september zien. Zo’n zeventig mensen kregen in tien jaar van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) het zwaarste inreisverbod van twintig jaar, omdat zij een gevaar zijn voor de nationale veiligheid. Volgens deskundigen en advocaten zijn daarvan waarschijnlijk maar enkelen vertrokken. Over een Iraakse man met drie terrorismeveroordelingen schreef Nieuwsuur: „Het is onduidelijk waar hij zich nu bevindt.” Marokko neemt vaak niemand terug.

Het probleem is niet nieuw. In februari 2024 ging het om 29 jihadisten zonder Nederlands paspoort die nog in Nederland waren. Ongeveer vijf van hen vertrokken vrijwillig. Rotterdam, Arnhem en Utrecht waren gestopt met het volgen van deze mensen. De Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch zei toen over een vrijgekomen jihadist: „We hebben dus ook geen zicht meer op hem.”

Bewaring hoogstens achttien maanden
Vastzetten wordt bovendien lastiger. Sinds een uitspraak van het Europese Hof van Justitie van 5 maart 2026 mag iemand in totaal hoogstens achttien maanden in vreemdelingenbewaring zitten. Na een controle van zo’n 430 zaken werden ongeveer dertig bewaringen van vreemdelingen opgeheven. Alleen gevaar voor de nationale veiligheid is volgens Van den Brink geen reden om iemand vast te houden: „Er is thans geen op zichzelf staande grond voor terugkeerbewaring”, staat in zijn antwoorden op Kamervragen van JA21.

Van Weel wil vrijgekomen jihadisten daarom verplichten in een bepaald gebied te blijven, een gebiedsgebod naar Brits voorbeeld. In Groot-Brittannië duurt dat toezicht twee tot vijf jaar na de gevangenisstraf. De Nederlandse maatregelen gelden zes maanden, en aan andere maatregelen „kan geen elektronische monitoring worden gekoppeld”, schrijft het kabinet. De burgemeesters van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht zijn kritisch. „Elektronisch toezicht en een gebiedsgebod zijn geen structurele oplossingen voor deze doelgroep”, zeiden zij tegen Nieuwsuur.

Kleine groep, grote gevolgen
Het gaat volgens de NCTV om enkele jihadisten per jaar. Het kabinet benadrukt dat niet al deze mensen voortdurend een bedreiging zijn. Beide wetsvoorstellen kunnen ook nog vóór 1 maart door het parlement komen.

Lukt dat niet, dan vallen de meldplicht, het gebiedsverbod en de snelle intrekking van het Nederlanderschap weg op het moment dat de eerste jihadisten met een hoger dreigingsprofiel vrijkomen. Het kabinet heeft de Kamer voor eind 2026 een nieuw bericht beloofd over de maatregelen voor deze groep.