De bevindingen staan in een rapport dat vrijdag verschijnt en waarover De Telegraaf bericht. De parlementariërs kregen inzage in interne werkprogramma's van gesubsidieerde milieuorganisaties. Daarin stonden concrete plannen om tijdens onderhandelingen met EU-landen en Europarlementariërs steun te zoeken voor voorstellen van de Europese Commissie.

De documenten waren niet openbaar. Volgens de Commissie konden ze vanwege commerciële belangen niet worden vrijgegeven. De werkgroep kreeg uiteindelijk wel toegang en vond verschillende voorbeelden van politieke beïnvloeding met Europees subsidiegeld.

Lobby rond natuurherstelwet en verkiezingen
De subsidies kwamen uit het Europese LIFE-fonds, dat natuur- en klimaatprojecten ondersteunt. Een deel van het geld ging naar de dagelijkse activiteiten van milieuorganisaties, waaronder belangenbehartiging in Brussel.

Volgens de onderzoekers werd het geld niet alleen gebruikt om invloed uit te oefenen op Europese wetgeving. Er waren ook gesubsidieerde activiteiten gericht op verkiezingsprogramma's voor de Europese verkiezingen. Daarnaast zouden organisaties met Europees geld rechtszaken in lidstaten hebben gevoerd tegen het openhouden van kolencentrales.

De werkgroep onderzocht of de Europese Commissie milieuclubs op die manier gebruikte om haar eigen beleid door het Europees Parlement te krijgen. Daarbij ging het vooral om de periode waarin Frans Timmermans verantwoordelijk was voor de Green Deal.

'Bijna perfecte symbiose'
Werkgroepvoorzitter Dirk Gotink, Europarlementariër voor de Europese Volkspartij en voormalig NSC'er, vindt de overeenkomsten tussen de plannen van Brussel en de activiteiten van de gesubsidieerde organisaties opvallend.

"Om subsidie te ontvangen moesten de werkprogramma's volledig in lijn zijn met de politieke doelstellingen van de Europese Commissie; het is daarmee onderdeel van het contract", zegt Gotink tegen De Telegraaf. "De symbiose tussen wat een Eurocommissaris wil en wat deze clubs deden, was bijna perfect."

Toch kon de werkgroep niet bewijzen dat de Europese Commissie de milieuorganisaties daadwerkelijk opdracht gaf om voor specifieke voorstellen te lobbyen. Daarvoor zouden ook interne e-mails en andere contacten tussen ambtenaren en organisaties onderzocht moeten worden. Die informatie was niet beschikbaar.

De Commissie houdt vol dat de organisaties hun eigen werkprogramma's schreven en zelf verantwoordelijk waren voor hun politieke standpunten. In een eerder verslag erkende Brussel wel dat sommige subsidieovereenkomsten concrete lobbyactiviteiten bevatten. Volgens de eigen juridische beoordeling werden daarmee geen regels overtreden.

Europese Rekenkamer waarschuwde al
De kwestie speelde al langer. In april 2025 concludeerde de Europese Rekenkamer dat onvoldoende duidelijk was welke belangenbehartiging met Europees geld werd betaald. In één onderzocht geval was een milieuorganisatie van plan gesprekken te organiseren met Europarlementariërs en hoge functionarissen van de Commissie, zonder dat dit duidelijk zichtbaar was in het openbare subsidieoverzicht.

De Rekenkamer stelde niet vast dat de subsidies onrechtmatig waren verstrekt. Wel vond zij dat burgers beter moeten kunnen controleren welke organisaties geld ontvangen en waarvoor dat wordt gebruikt.

De Europese Commissie heeft de regels inmiddels aangescherpt. Sinds 2024 gelden interne richtlijnen om te voorkomen dat subsidieovereenkomsten organisaties verplichten tot gerichte lobby bij Europese instellingen.

Werkgroep wil einde aan betaalde lobby
Gotink en zijn collega's hebben ruim twintig aanbevelingen opgesteld. Zo moeten de werkprogramma's van subsidieontvangers voortaan openbaar worden. Ook willen zij voorkomen dat Europees belastinggeld wordt gebruikt om bij politici te lobbyen.

"Ik vind niet dat de Europese Commissie er zou moeten zijn om lobbykantoren overeind te houden", zegt Gotink.

Het onderzoek zorgde voor een politieke botsing in Brussel. Liberale, groene en sociaaldemocratische Europarlementariërs verlieten de werkgroep al tijdens de eerste bijeenkomst. Zij beschouwen het onderzoek als een poging van rechtse partijen om milieuorganisaties financieel te verzwakken. De betrokken organisaties ontkennen dat zij in opdracht van de Commissie lobbyden.

Gotink erkent dat het dossier sterk gepolariseerd is geraakt, maar houdt vast aan de noodzaak van onderzoek. "Uiteindelijk gaat het hier over belastinggeld en over het functioneren van de Europese Unie. Dit soort praktijken worden niet beter als je er niet over praat. Dus die pleister moet eraf."

De discussie speelt ook mee bij de onderhandelingen over de Europese begroting voor 2028 tot en met 2034. De Commissie wil het LIFE-fonds niet langer als afzonderlijk fonds voortzetten, terwijl het Europees Parlement het programma juist wil behouden. Of de aanbevelingen van de werkgroep daadwerkelijk tot een verbod op gesubsidieerde lobbyactiviteiten leiden, moet nog blijken.