Mindfulness als ‘positieve psychologie’
Het programma ‘Mindful Rijk’ werd in 2018 opgezet om ‘positieve psychologie binnen de Rijksoverheid’ te bevorderen. Volgens de initiatiefnemers helpt het ambtenaren om zich beter aan te passen, beter samen te werken en om te gaan met onvoorspelbaarheid.

Binnen het programma worden verschillende trainingen aangeboden, zoals ‘Design je ambtelijk vakmanschap’, ‘bewust luisteren’ en ‘werken vanuit je sterke kanten’. Daarnaast zijn er wekelijks digitale ‘oplaadpunten’, waarin ambtenaren met collega’s hun ‘meta-vaardigheden’ kunnen ontwikkelen.

Het team achter ‘Mindful Rijk’ bestaat uit vijf medewerkers. Volgens een woordvoerder kostte het programma in 2024 zes ton. “In 2024 hebben 197 ambtenaren een training gevolgd en 2000 ambtenaren een workshop gevolgd.”

Kabinet verdeeld over nut van de trainingen
Opvallend is dat binnen het kabinet verschillende geluiden klinken over het programma. Minister Judith Uitermark (NSC) van Binnenlandse Zaken geeft geen directe reactie op ‘Mindful Rijk’, maar benadrukt dat de bezuinigingen zorgvuldig moeten worden ingevuld. 'Per ministerie wordt er gekeken naar de mogelijkheden en worden keuzes gemaakt, omdat daar het beste zicht is op de mogelijkheden en de consequenties van keuzes.'

PVV-staatssecretaris Zsolt Szabó heeft wél een mening over de mindfulness-trainingen. 'Ik vind dat we kritisch moeten kijken naar nut en noodzaak van trainingen en cursussen in het algemeen, en zeker als het gaat om trainingen zoals mindfulness die weinig bijdragen aan mijn beleidsinhoudelijke doelstellingen en prioriteiten.'

Hij ziet liever dat geld wordt gestoken in vakgerichte opleidingen. 'Ik wil vanuit mijn portefeuille digitalisering de focus op vaktrainingen voor het vergroten van I-vakmanschap onder ambtenaren. Oftewel het vergroten van kennis en vaardigheden van ambtenaren op het gebied van digitalisering.'

Dure trainingen terwijl er bezuinigd moet worden
De mindfulness-cursussen zijn niet het enige trainingsprogramma dat onder vuur ligt. De overheid besteedt jaarlijks miljoenen euro’s aan diversiteit, inclusiebeleid en andere workshops. Er zijn bijvoorbeeld cursussen over ‘gender in conflict en crisis’ en zelfs een boottour ‘sporen van slavernij’.

Ondertussen worden ministeries gedwongen om te snijden in het ambtenarenapparaat. Het contrast tussen deze bezuinigingen en de peperdure trainingen zorgt voor steeds meer kritiek.