Opvallend is dat het verschil met mensen zonder enig diploma klein is: 849.000 werkzoekenden hebben geen opleiding afgerond, goed voor 15,9 procent. De afgestudeerden volgen met 11,9 procent. De cijfers zijn afkomstig uit de Labour Force Survey over de maanden maart tot en met mei 2025, en werden openbaar gemaakt door de UK Statistics Authority.

Tegelijk blijkt dat afgestudeerden nauwelijks voordeel lijken te halen uit hun diploma. Hun kans op werk is slechts marginaal beter dan die van niet-afgestudeerden: 88 procent van de afgestudeerden had vorig jaar werk, tegenover 68 procent van de mensen zonder diploma. Bovendien is het aandeel afgestudeerden met een fulltimebaan gedaald van 61 naar 59 procent.

Loonverschil krimpt
De salariskloof tussen afgestudeerden en mensen met een minimumloon wordt steeds kleiner. De gemiddelde afgestudeerde onder de 65 verdient volgens het onderzoek 26.500 Britse pond (omgerekend 30.600 euro) per jaar – slechts 500 pond meer dan het jaar ervoor. Dat betekent dat veel jongeren drie jaar lang studeren, zich diep in de schulden steken en uiteindelijk een baan krijgen die nauwelijks meer oplevert dan werk zonder diploma.

“Ze beloven de maan, maar je eindigt op de bijstand”
De cijfers roepen vragen op over het nut van sommige opleidingen. Conservatief parlementslid Neil O’Brien, die de gegevens via parlementaire vragen opvroeg, spreekt bij The Telegraph van “serieuze problemen met zowel het uitkeringsstelsel als de lage kwaliteit van bepaalde universitaire opleidingen”. Hij verduidelijkt: “Studenten maken enorme schulden, krijgen gouden bergen beloofd, maar belanden uiteindelijk op de bijstand.” 

Ook Professor Alan Smithers van het Centre of Education and Employment Research levert bij The Telegraph kritiek: “De opleidingen die worden aangeboden leiden tot diploma’s, maar bieden geen aansluiting op de arbeidsmarkt. Daardoor werken studenten drie jaar hard, om er daarna achter te komen dat ze weinig verdienen.”

Schatten van studies?
Kritiek klinkt vooral op zogenoemde ‘Mickey Mouse-opleidingen’ – studies die door critici worden gezien als inhoudelijk zwak en arbeidsmarkt-onbruikbaar. De Daily Mail publiceerde vorig jaar een overzicht van ‘novelty courses’, zoals e-sports, influencer marketing en digitale contentcreatie. Zulke studies zouden vooral bedoeld zijn om geld binnen te halen bij universiteiten, en niet om studenten verder te helpen.

“Universiteiten plaatsen hun eigen belangen boven die van de studenten,” zegt Chris McGovern van de Campaign for Real Education. “Het is de belastingbetaler die opdraait voor studieleningen die waarschijnlijk nooit worden terugbetaald. Deze opleidingen zijn uitgevonden om jongeren te verleiden tot hoge schulden, puur om instellingen overeind te houden.”

Politieke verdeeldheid over oorzaak en oplossing
Oppositiepartij Labour is eveneens kritisch, maar legt de schuld elders. Helen Whately, schaduwminister voor Werk en Pensioenen, zegt bij The Times: “Studenten worden geconfronteerd met een drievoudige dreiging: waardeloze diploma’s, een arbeidsmarkt die wordt gesmoord door belastingdruk, en concurrentie van kunstmatige intelligentie.”

Volgens haar moet de overheid ingrijpen: “Hun falen om het uitkeringsstelsel te hervormen en de economie goed te beheren, bedreigt de toekomst van een hele generatie. Intussen draait de belastingbetaler op voor afgestudeerden zonder perspectief.”

De Britse regering houdt echter vast aan haar aanpak. Een woordvoerder laat weten: “We blijven ons inzetten voor de hervorming van het uitkeringsstelsel. Wie kan werken, moet werken. En wie hulp nodig heeft, ondersteunen we.”