Sinds 1 september probeert Bayrou zijn positie te redden. Hij sprak met partijgenoten en hield openbare verklaringen. Voorlopig kan hij alleen rekenen op steun van het presidentiële kamp en een deel van de centrumrechtse partij Les Républicains (LR). Dat is niet genoeg voor een meerderheid.

Zelfs binnen LR heerst verdeeldheid. Minister van Binnenlandse Zaken Bruno Retailleau riep zijn partijgenoten op om eensgezind achter Bayrou te staan. Hij deed dit in naam van ‘verantwoordelijkheid’, om geen chaos te veroorzaken. Toch zijn er veel tegenstemmen.

Voormalig president Nicolas Sarkozy sprak zich in Le Figaro uit tegen steun aan Bayrou. Volgens hem zorgt dat alleen voor ‘verwarring’ tussen politieke stromingen en belemmert het oppositiewerk van LR. Sarkozy vindt dat alleen een ontbinding van de Assemblée Frankrijk uit ‘ambiguïteit en stilstand’ kan halen.

Wat is het probleem?
Frankrijk kampt al jaren met structureel te hoge uitgaven en stijgende schulden. De overheid lijkt niet in staat dit onder controle te krijgen. De totale staatsschuld bedroeg eind vorig financieel jaar 3,35 biljoen euro, oftewel bijna 114 procent van het bbp. Dat is een recordhoogte en veel hoger dan de Europese norm. Ook het begrotingstekort van 5,8 procent ligt ver boven de toegestane drie procent. De regering-Bayrou wilde dit tekort terugbrengen naar 4,6 procent in 2026, maar die plannen dreigen te sneuvelen als de regering valt.

De politieke crisis komt daarmee bovenop bestaande sociale spanningen. Eerdere protesten van de ‘gele hesjes’, maar ook de onrust rond pensioenhervormingen en stijgende prijzen, liggen nog vers in het geheugen. Premier François Bayrou stelde een pakket van 44 miljard euro aan bezuinigingen voor, inclusief een uitgavenstop en het schrappen van twee feestdagen. Maar dit valt slecht in de Franse samenleving en bij de oppositie. Als Bayrou valt, is niet alleen zijn begroting van tafel, maar dreigt ook nieuw sociaal en economisch tumult.

Rassemblement National ruikt kansen
Op 2 september spraken Jordan Bardella en Marine Le Pen met Bayrou. Ze maakten hun positie duidelijk: geen steun. Hun doel is nieuwe verkiezingen. Daarmee hopen ze een meerderheid te behalen, aldus Barron's.

Binnen de RN wordt de vertrouwenscrisis rond premier Bayrou niet alleen gezien als een kans op nieuwe verkiezingen, maar ook als een manier om Le Pen’s onverkiesbaarheid juridisch te doorbreken. Als haar kandidatuur alsnog geldig wordt verklaard, kan zij het boegbeeld van de partij blijven en de politieke crisis omzetten in een persoonlijke triomf.

Renaud Labaye, secretaris-generaal van de RN-fractie, zei in juli al tegen de Huffington Post hierover: ‘Dit zal een gelegenheid zijn om de onverkiesbaarheid van Marine Le Pen te testen. De prefectuur zal een decreet uitvaardigen om haar kandidatuur ongeldig te maken, en wij zullen dit decreet aanvechten voor de Constitutionele Raad. Gezien de recente jurisprudentie in ons voordeel, zou het me niet verbazen als het de straf vernietigt.’ Binnen de partij wordt dit gezien als een gok, maar wel een die de moeite waard is.

Socialisten beslissen
De sleutel ligt bij de Socialistische Partij. Hun leider Olivier Faure verklaarde dat de beslissing om Bayrou niet te steunen nu ‘onomkeerbaar’ is. Daarmee lijkt zijn val vrijwel zeker. Faure wil zelf premier worden. Hij zei openlijk dat zijn doel is om door Macron benoemd te worden aan het hoofd van een linkse regering.

President Macron sprak op 2 september met Bayrou, Retailleau en twee oud-premiers. Daarbij werd ook de optie van een linkse regering besproken. Retailleau verzette zich hier fel tegen. Toch houdt Macron de deur open, aldus Politique. Hij begon zijn loopbaan immers in een socialistische regering. Zoals het Franse spreekwoord luidt: ‘Je kunt je aard niet verbergen, die komt altijd weer naar boven.’