Tot 2030 is de stroomvoorziening nog stabiel. Daarna verslechtert de situatie snel, waarschuwen de onderzoekers. De laatste kolencentrales sluiten in 2029. Tegelijkertijd stijgt het stroomverbruik fors door het groeiende aantal warmtepompen en elektrische auto's. Zonder ingrijpen kan dat tot serieuze problemen leiden.

Gascentrales zijn nodig als het windstil is of bewolkt, maar leveren door de groei van zonne- en windenergie steeds minder op. Dat zorgt ervoor dat exploitanten de centrales sluiten of niet investeren in nieuwe capaciteit. Ook stroom importeren uit het buitenland is onzeker: Duitsland kampt met vergelijkbare problemen en een geplande stroomkabel met Groot-Brittannië loopt vertraging op.

Volgens Compass Lexecon kan Nederland vanaf 2033 te maken krijgen met stroomtekorten van 15 tot 18 uur per jaar. Dat is vier keer zoveel als de huidige norm van maximaal vier uur. Zulke tekorten kunnen leiden tot ongecontroleerde stroomuitval en extreem hoge prijzen. Op dit moment is de betrouwbaarheid van het Nederlandse net nog 99,99 procent.

De onderzoekers noemen de situatie een mogelijke 'perfecte storm'. Een combinatie van hoge vraag, teruglopende productie en afnemende importmogelijkheden kan het elektriciteitsnet ernstig onder druk zetten. De waarschuwing komt kort na een grote storing op 15 juni in Zwolle. Daar viel de stroom uit in delen van de stad, waardoor winkels sloten en stoplichten niet meer werkten. Zulke incidenten kunnen volgens het rapport veel vaker voorkomen als het beleid niet verandert.

De onderzoekers pleiten voor een capaciteitsmarkt. In zo’n systeem krijgen energiebedrijven geld om centrales open te houden of op stand-by te zetten. Zo is er altijd reservecapaciteit als duurzame bronnen tijdelijk uitvallen. België en het Verenigd Koninkrijk werken al met zo’n model, of bereiden het voor.