Wenen weigert standbeeld van christelijke koning uit angst voor islamofobie
De stad Wenen heeft besloten geen standbeeld te plaatsen van de Poolse koning Jan III Sobieski, de vorst die in 1683 een beslissende rol speelde bij het ontzet van de stad. Het monument was bedoeld als eerbetoon aan zijn overwinning op het Ottomaanse leger. Volgens het stadsbestuur zou het beeld echter spanningen kunnen oproepen en bijdragen aan islamofobie. De beslissing leidt tot diplomatieke wrevel tussen Oostenrijk en Polen en tot felle kritiek binnen de Weense politiek, meldt Heute.
Het standbeeld was gepland voor de Kahlenberg, de heuvel bij Wenen waar Sobieski zijn overwinning behaalde. Het plan dateert uit 2013 en kreeg in 2018 officiële goedkeuring. Toch bleef de uitvoering jarenlang uit. Eind 2024 besloot de stad het project definitief te blokkeren.
Het linkse stadsbestuur verklaarde dat het geen ‘podium wil creëren dat kan worden geïnstrumentaliseerd voor xenofobe agitatie, evenals islamofobe of anti-Turkse ressentimenten’.
Boze reactie uit Polen
Die uitleg zorgt voor woede in Polen. De Poolse ambassadeur Zenon Kosiniak-Kamysz zegt dat Wenen eerdere afspraken niet nakomt. ‘De stad Wenen heeft ons het monument beloofd’, verklaarde hij. Volgens hem is het beeld al voltooid en bevindt het zich momenteel in Polen. De bedoeling is volgens hem nog steeds om het op de historische locatie op de Kahlenberg te plaatsen.
De ambassadeur uitte ook kritiek op het culturele beleid van de Oostenrijkse hoofdstad. Hij wees op bestaande monumenten in Wenen, waaronder herdenkingen voor Che Guevara en zelfs een plaquette voor Stalin. Daarbij stelde hij de vraag waarom een christelijke koning die Wenen verdedigde anders wordt behandeld.
Sobieski leidde op 12 september 1683 het christelijke leger dat het Ottomaanse beleg van Wenen doorbrak. Die overwinning geldt als een keerpunt in de Europese geschiedenis. Sobieski wordt tot op de dag van vandaag vaak de ‘redder van Wenen’ genoemd.
Twist over herdenking
De stad Wenen stelt dat Sobieski al voldoende wordt herdacht. Volgens het stadsbestuur bestaan er al gedenktekens op de Kahlenberg en dragen straten en pleinen zijn naam. De Poolse ambassadeur verwerpt dat argument. ‘Dat is slechts een sokkel, het opschrift is nauwelijks leesbaar’, zei hij. Volgens hem is dat geen volwaardige herdenking. ‘De stad Wenen is Sobieski iets verschuldigd’, voegde hij daaraan toe.
De weigering past volgens critici in een bredere trend binnen West-Europa. Christelijke symbolen zouden steeds vaker worden vermeden om moslimgemeenschappen niet te beledigen.
Ook binnen Wenen klinkt stevige kritiek. Jan Ledochowski van de centrumrechtse ÖVP spreekt van een ‘pijnlijke farce van het SPÖ–Neos-stadsbestuur’. De FPÖ gaat nog verder. Dagmar Belakowitsch noemt de beslissing ‘schandalig’ en gebaseerd op ‘flinterdunne, ideologische voorwendsels’. Een lege sokkel een monument noemen, vindt zij ‘volstrekt onwaardig’, meldt OTS.
