De regeling werkt als volgt. Een buitenlandse ouder die zorgt voor een kind met de Nederlandse nationaliteit kan recht krijgen op verblijf in Nederland. Sinds een uitspraak van het Europese Hof van Justitie in 2017 hebben volgens cijfers ongeveer 20.000 buitenlandse ouders op die manier een legale status gekregen.

De regeling kan echter ook worden misbruikt. In sommige gevallen erkent een Nederlander een kind tegen betaling, zonder dat er sprake is van familieband of opvoedrelatie. Zodra het kind Nederlander is, kunnen zowel het kind als de andere ouder naar Nederland komen.

Meer dan 800 signalen van fraude
Overheidsinstanties zien het probleem toenemen. Gemeenten, ambassades en de Immigratie- en Naturalisatiedienst hebben sinds 2017 meer dan 800 signalen van mogelijke fraude geregistreerd. Het merendeel daarvan werd pas in de laatste twee jaar gemeld.

De IND stelt tegenover De Telegraaf dat de situatie verslechtert. ‘De situatie was in 2025 zorgelijker dan in 2024.’ Ook valt op dat de erkenner vaak geen rol speelt in het leven van het kind. De IND zegt daarover: ‘De Nederlandse erkenner speelt in de zaken die bij de IND bekend zijn doorgaans geen enkele rol in het leven van het kind.’

Het erkennen van een kind is juridisch eenvoudig. Wie een kind wil erkennen hoeft daarvoor niet de biologische ouder te zijn. Ook stiefouders of pleegouders kunnen dat doen. De aanvraag kan bij een gemeenteloket worden gedaan met documenten zoals een geboorteakte en toestemming van de moeder.

Gemeenten kunnen erkenning vaak niet weigeren
Voor gemeenten is het moeilijk om een aanvraag af te wijzen. Een zaak in Amsterdam laat dat zien. In 2021 wilde een Nederlandse man een Nigeriaans kind erkennen. De ambtenaar twijfelde omdat de man niet kon aantonen dat hij de biologische vader was, al getrouwd was met een andere vrouw en nog nooit in Nigeria was geweest.

Toch bepaalde de rechter dat niet met zekerheid kon worden vastgesteld dat de erkenning alleen bedoeld was om een verblijfsvergunning te regelen. De gemeente moest daarom ‘alsnog de akte van erkenning opmaken’. Daarmee werd het kind Nederlander en kon ook de moeder een verblijfsvergunning aanvragen.

Volgens de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken ligt de bewijslast bij de gemeente. ‘Momenteel hoeft de burger alleen te stellen dat hij ouder voor het kind wil zijn en moet de ambtenaar van de burgerlijke stand het tegendeel bewijzen.’ Daardoor is het volgens de organisatie ‘een bijna onmogelijke opgave’ om zo’n verzoek af te wijzen.

‘Veelerkenners’ en oproep tot wetswijziging
Gemeenten proberen verdachte gevallen alsnog te onderzoeken. Daarbij wordt gekeken of de erkenner daadwerkelijk betrokken is bij de opvoeding van het kind. In sommige gevallen blijkt dat mannen bij meerdere vrouwen kinderen erkennen.

Volgens de NVVB gaat het soms om extreme aantallen. De organisatie spreekt over ‘mannen die in korte tijd bij meerdere vrouwen kinderen hebben erkend’. Daarbij kan het gaan om ‘meer dan 5 of zelfs meer dan 10 moeders bij wie een kind is erkend, en die daaraan een verblijfsrecht ontlenen.’

Instanties hopen dat Den Haag met een oplossing komt. Volgens de IND is voorkomen de beste aanpak. ‘De effectiefste aanpak is door de schijnerkenningen zoveel mogelijk te voorkomen.’ De NVVB pleit daarom voor een wijziging van de wet, zodat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om fraude tegen te gaan. Maar de organisatie waarschuwt dat het lang kan duren: ‘Het duurt jaren voordat een wetswijziging is verkregen.’