Slovenië overweegt referendum over vertrek uit NAVO
In Slovenië groeit de discussie over het lidmaatschap van de NAVO. Parlementsvoorzitter Zoran Stevanović heeft aangekondigd dat hij een referendum wil organiseren over een mogelijk vertrek uit het militaire bondgenootschap. Het voorstel maakt deel uit van een bredere koerswijziging richting meer nationale zelfstandigheid. Stevanović, leider van de partij Resnica, bevestigde zijn plannen in de Sloveense media. Hij wil burgers direct laten beslissen over de toekomst van het land binnen de NAVO. Daarbij benadrukt hij dat Slovenië meer controle moet krijgen over zijn eigen beleid.
De politicus stelt dat belangrijke beslissingen weer in eigen land genomen moeten worden. “Ik heb de burgers een referendum beloofd over het verlaten van de NAVO, en wij zullen dit referendum organiseren,” aldus Stevanović. Daarnaast benadrukt hij dat Slovenië zijn strategische keuzes zelf moet bepalen: “Ljubljana moet het centrum worden van de beslissingen voor Slovenië, niet Brussel.”
Zijn uitspraken volgen kort na zijn benoeming tot voorzitter van het parlement. Die kwam er nadat liberale partijen er bij de recente verkiezingen niet in slaagden een duidelijke meerderheid te behalen.
Het referendum is volgens Stevanović onderdeel van een groter plan. Zijn partij wil minder afhankelijk zijn van internationale organisaties. Daarbij wordt ook gekeken naar instellingen zoals de Wereldgezondheidsorganisatie. Daarnaast wil hij voorkomen dat Slovenië betrokken raakt bij buitenlandse conflicten die volgens hem niet in het nationale belang zijn. Tegelijk pleit hij voor een bredere diplomatieke koers. Slovenië moet relaties kunnen aangaan met verschillende landen, ook buiten de traditionele westerse blokken. Daarbij stelt hij dat samenwerking mogelijk moet zijn “ongeacht de muur die is opgetrokken tussen Oost en West.”
De discussie over de NAVO speelt niet alleen in Slovenië. Internationale ontwikkelingen zetten het bondgenootschap onder druk. Zo stelde de Amerikaanse president Donald Trump recent dat de rol van de Verenigde Staten binnen de NAVO opnieuw bekeken kan worden. Hij noemde het bondgenootschap een “papieren tijger”.
Die uitspraken volgen op spanningen tussen de VS en Europese bondgenoten over de oorlog met Iran en de bescherming van belangrijke handelsroutes, zoals de Straat van Hormuz. Binnen Slovenië is het onderwerp al langer omstreden. Vorig jaar kondigde premier Robert Golob aan een raadgevend referendum te willen organiseren over het NAVO-lidmaatschap. Dat plan werd later door het parlement teruggedraaid.
Niet alle partijen zijn het eens over de koers. Hoewel een meerderheid destijds tegen het referendum stemde, blijven sommige partijen, waaronder de Sociaaldemocraten, voorstander van een volksraadpleging.
