De gemeente gaf in 2016 een vergunning af voor maximaal tien jaar opvang op het voormalige kazerneterrein. Die termijn is nu voorbij, maar het COA zegt dat de locatie nog nodig is door het tekort aan opvangplekken. Het college van burgemeester Jeroen Joon en de wethouders schrijft dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) nog drie maanden krijgt om de opvang te sluiten.

Buurt voelt zich gepasseerd
In de buurt is de teleurstelling groot. Bewoners hadden gerekend op sluiting per 1 juni. Buurtbewoner Fred spreekt zijn onvrede hierover uit tegenover De Telegraaf: 'Velen in de buurt keken uit naar de dag dat het azc zou sluiten. Het zou er eigenlijk vijf jaar staan, inmiddels lijden we al tien jaar. Het doet gewoon heel veel met een wijk als er 800 man bij komt.'

Volgens Fred is de wijk veranderd. Hij wijst op camera’s, meldingen en politie bij de ingang van het azc. 'De hele buurt hangt vol met camera’s, niet voor niets. Vanochtend vroeg scheurde er nog een politieauto richting de ingang van het azc. En daar gaat voorlopig dus niks aan veranderen,' zegt hij.

Gemeente wijst naar Den Haag
Het COA noemt de situatie in de opvang 'een uitzonderlijk nijpende situatie'. Volgens de organisatie zou sluiting betekenen dat bewoners op straat komen te staan. Het COA stelt: 'Sluiting van de locatie zou betekenen dat de mannen, vrouwen en kinderen die in Harderwijk verblijven op straat zouden komen te staan. Het COA verwacht de locatie daarom nog tot een jaar nodig te hebben.'

Het college toont begrip voor de druk op de opvang. Het noemt het 'onwenselijk en onacceptabel' als mensen 'in een welvarend land als Nederland' buiten moeten slapen. Maar de gemeente wijst ook 'nadrukkelijk naar Den Haag' en naar 'de tientallen gemeenten in Nederland die hun verantwoordelijkheid niet nemen'.

Geen nieuwe vergunning
Volgens Harderwijk had het COA genoeg tijd om maatregelen te nemen. Het college schrijft dat het COA 'geruime tijd de gelegenheid gehad om maatregelen te treffen' en een 'passende nieuwe opvangplek' had moeten vinden. Een nieuwe vergunning is voor de gemeente geen optie.

De gemeente stelt: 'Het vertrouwen van onze inwoners in de overheid staat of valt bij het nakomen van gemaakte afspraken.' Bijna 800 mensen opvangen zonder vergunning noemt het college 'geen marginale overtreding'. De dwangsom is mede gebaseerd op 125 procent van de opvangkosten.

Woningbouw raakt in de knel
Op het terrein moet een nieuwe stikstofneutrale woonwijk komen. Volgend jaar zouden de eerste 24 appartementen klaar moeten zijn. Daarna moeten nog 500 woningen volgen.

Mark de Lange van Gemeentebelang zegt dat het project nu onder druk staat. 'Het eerste deel loopt waarschijnlijk nu al vertraging op, dan komt de rest ook in de klem', zegt hij. Volgens burgemeester Joon is de dwangsom een 'formele stap', ook al is onzeker of zo’n boete het COA snel tot sluiting dwingt.

Ook Lloyd-Leonard Opdam, raadslid van Gemeentebelang, is tegenover NieuwRechts teleurgesteld dat het azc niet dichtgaat. "Het is ontzettend spijtig. Het is bijzonder vervelend wanneer je de verkiezingen wint, mede doordat je als partij zeer kritisch bent op het AZC. En vervolgens gebeurt er dit. Iets waar wij als gemeente of Gemeentebelang momenteel geen invloed op hebben."

Opdam stelt dat de gemeente moet proberen om zoveel mogelijk van de schade te beperken. "Desondanks ligt er nu wel een duidelijke taak voor de gemeente. Het verzachten van de pijn. Dat kunnen we namelijk wel. Als ik het heb over pijn gaat het niet alleen om minder woningbouw, maar ook om de serieuze veiligheidsproblemen die het AZC met zich meebrengt."

Opdam refereert daarmee naar eerdere incidenten die plaatsvonden in Harderwijk. "Afgelopen maand vonden er opnieuw twee ernstige steekincidenten plaats in dezelfde week. Maar ook zien we jaarlijks 244 incidenten met een gewelddadig karakter."

Volgens Opdam moeten er concrete maatregelen worden genomen. "We moeten daarom alles op alles zetten om deze gevolgen zoveel mogelijk te beperken. Ik ben dan ook zeer benieuwd hoe de gemeente het geld uit de opgelegde dwangsommen gaat inzetten. Een duidelijke erkenning richting omwonenden dat de situatie in deze omgeving minder veilig is dan elders in de gemeente, een heldere uitleg, extra passende veiligheidsmaatregelen (zoals in juli 2025 al eens gedaan), transparante en wekelijkse incidentenrapportages en intensiever contact met omwonenden lijken mij daarbij het absolute minimum."