JA21 presenteert initiatiefwet om Groninger gasveld als noodreserve te behouden
JA21 wil voorkomen dat de Groningse gasputten definitief worden dichtgestort en ontmanteld. Kamerlid Daniël van den Berg komt met een initiatiefwet om het Groningenveld technisch beschikbaar te houden als uiterste noodoptie. Volgens hem is volledige ontmanteling een onverantwoord risico in een tijd waarin Nederland steeds afhankelijker is geworden van buitenlands gas.
Lees ook
Zo betaalt Nederland aan de klimaattransitie terwijl Brussel miljarden herverdeelt
“Je gooit je brandblusser toch ook niet weg omdat je denkt dat er nooit brand kan uitbreken?”, zegt Van den Berg tegen De Telegraaf.
De partij benadrukt dat het voorstel geen terugkeer naar gewone gaswinning betekent. Groningen moet volgens JA21 dicht blijven voor reguliere productie. Maar het veld volledig onbruikbaar maken, noemt Van den Berg een “catastrofale keuze” voor de lange termijn.
Niet heropenen, wel achter de hand houden
De Tweede Kamer besloot in 2024 met 146 van de 150 zetels dat Groningen dicht moet. Dat besluit volgde na jaren van aardbevingen, schade, wantrouwen en falende afhandeling richting Groningers. Voor Van den Berg staat buiten kijf dat die geschiedenis zwaar weegt.
“Laat ik duidelijk zijn: Groningen blijft dicht voor reguliere winning. Dat staat voor ons niet ter discussie”, zegt hij. “En we mogen van bewoners geen blind vertrouwen vragen, gezien alles wat er is gebeurd.”
Toch vindt hij dat zekerheid voor Groningers niet hetzelfde is als het vernietigen van alle toekomstige opties. Volgens hem heeft de politiek het dossier willen afsluiten na bestuurlijk falen in de schadeafhandeling, maar is zij daarin te ver doorgeschoten. “Het volledig en onomkeerbaar ontmantelen is voor de lange termijn een catastrofale keuze.”
Leveringszekerheid als noodscenario
JA21 wil het Groningenveld in een soort waakvlamstand houden. Het veld zou technisch inzetbaar blijven, zonder dat er actief gas wordt gewonnen. Van den Berg vergelijkt het met een motor die stationair draait. “Je kunt snel opschalen als het nodig is, maar normaal doe je dat niet.”
Om te voorkomen dat het voorstel een achterdeur wordt naar heropening, wil JA21 strenge wettelijke voorwaarden. Van den Berg spreekt van een “leveringszekerheidsladder”. Eerst moeten voorraden worden gebruikt. Daarna moet import worden gemaximaliseerd, hulp van buurlanden worden bekeken en de vraag worden beperkt. Pas als al die opties falen, komt Groningen in beeld. “Dat is echt een laatste redmiddel.”
Volgens Van den Berg is dat geen ideologische wens, maar risicomanagement. “Omdat een crisis zich niet aankondigt op een moment dat het jou uitkomt. Als je pas gaat nadenken als het al misgaat, ben je te laat.”
Geopolitiek maakt Nederland kwetsbaarder
De veranderde wereld speelt volgens JA21 een grote rol. Nederland is afhankelijker geworden van import uit onder meer Noorwegen en de Verenigde Staten. Als die toevoer stokt, of als infrastructuur uitvalt, is er weinig achter de hand.
“Dat zijn geen theoretische scenario’s meer”, zegt Van den Berg. Hij vindt dat Nederland oude zekerheden heeft afgebouwd zonder een volwaardig alternatief klaar te zetten. “We zijn veel afhankelijker geworden van import, maar hebben onvoldoende nagedacht over wat er gebeurt als die stokt. Dat is een fundamentele fout.”
Volgens hem moet Nederland daarom niet wachten tot een crisis uitbreekt. Het openhouden van een strategische noodreserve is volgens hem vergelijkbaar met een verzekering. “Dit voorstel gaat niet over prijsbeleid, maar over zekerheid. Het is een ultieme verzekeringspremie, geen instrument voor de markt.”
Proces moet worden stilgezet
Volgens Van den Berg komt zijn wet niet te laat, ook al is de ontmanteling al begonnen. Zijn voorstel heeft volgens hem een opschortende werking. Daarmee moet het dichtstorten en ontmantelen van putten worden stilgezet.
Daarna moet worden onderzocht welk deel van het veld nog verantwoord inzetbaar is. Veiligheid en seismische risico’s moeten daarbij leidend zijn.
JA21 kiest bewust niet voor actieve heropening of opschaling. “Omdat daar simpelweg te veel voor is gebeurd. De schade, het wantrouwen… Dat kun je niet negeren. Wij kiezen nu bewust voor een beperkte stap: het stoppen van iets wat onomkeerbaar is.”
Publieke regie
Marktpartijen zoals NAM, Shell en Exxon zouden niet staan te springen om het veld beschikbaar te houden. Van den Berg ziet dat niet als bezwaar, maar juist als bewijs dat de overheid zelf moet sturen.
“Nationale veiligheid moet je niet overlaten aan partijen die handelen vanuit commerciële belangen. Dit vraagt om publieke regie.”
Eventuele opbrengsten zijn volgens hem niet bedoeld als verdienmodel. Eerst moeten exploitatie en onderhoud worden betaald. Wat overblijft, moet naar schadeafhandeling in Groningen.
Oproep aan VVD, CDA en D66
Van den Berg hoopt dat ook coalitiepartijen hun eerdere standpunt heroverwegen. Volgens hem is de situatie sinds 2024 veranderd. Hij wijst op kwetsbare gasimport, waarschuwingen van experts en TNO, en groeiende twijfel in de samenleving. “De vraag is simpel: wie durft straks uit te leggen dat Nederland geen plan had in een noodsituatie?”
Volgens JA21 laat kiezersonderzoek zien dat veel Nederlanders het verstandig vinden om het veld als noodreserve te behouden, ook onder kiezers van D66, VVD en CDA. Van den Berg roept die partijen daarom op het eerdere besluit over ontmanteling en sluiting terug te draaien.
Voor Groningers wil hij vooral duidelijkheid en eerlijkheid. “Door te erkennen dat de overheid heeft gefaald en duidelijk te maken wat je wel en niet doet. Transparantie ontbrak in het verleden, en dat moet anders.”
Volgens Van den Berg draait zijn initiatief niet om de fossiele sector, maar om nationale veiligheid. “Zonder energie valt alles stil.”
