Drinkwaterbedrijven waarschuwen dat zij niet overal genoeg schoon water kunnen leveren. Bronnen raken vervuild met onder meer medicijnen, PFAS en pesticiden. Tegelijk groeit de vraag. De Raad voor de Leefomgeving stelt dat beschikbaarheid en kwaliteit ‘steeds verder onder druk’ staan door klimaatverandering, economische groei en intensief gebruik.

Overheid liep achter de feiten aan
Vewin-voorzitter (de branchekoepel van de drinkwaterbedrijven) Pieter Litjens waarschuwde eerder tegenover De Telegraaf: ‘Schoon en betrouwbaar drinkwater is geen vanzelfsprekendheid meer’. Nederland ligt in een delta, maar dat betekent niet dat op elke plek genoeg water van goede kwaliteit beschikbaar is. Vanaf 2030 is volgens het aangescherpte landelijke plan jaarlijks ongeveer 100 miljoen kubieke meter extra drinkwater nodig, boven op de huidige 1100 tot 1200 miljoen kubieke meter.

De problemen zijn niet nieuw. De Algemene Rekenkamer meldde in 2025 dat drinkwaterbesparing veel te langzaam ging. Sinds 2022 krijgen bedrijven soms geen aansluiting meer. Ook ontbreekt het drinkwaterbedrijven op sommige plekken aan voldoende reservecapaciteit.

Waterbedrijven krijgen kritiek omdat zij zelf te weinig reserves zouden hebben opgebouwd. Zij wijzen op provincies, gemeenten en het Rijk, waar vergunningen voor nieuwe winlocaties te traag worden verstrekt. Ook de vervuiling van bodem en waterbronnen wordt volgens de sector onvoldoende aangepakt. De Tweede Kamer en opeenvolgende kabinetten zouden de ernst te lang hebben onderschat en onvoldoende regie hebben genomen.

Burgers krijgen opnieuw de rekening
Huishoudens moeten uiteindelijk terug naar 100 liter per persoon per dag. De campagne ‘word geen douchebag’ riep mensen op maximaal vijf minuten te douchen. Dat kost ruim 38 liter water, tegenover ruim zeven minuten en 56 liter nu. Energie-expert Remco de Boer noemde de campagne ongehoord en verweet de overheid het probleem af te wentelen op burgers.

Water is voor huishoudens nog relatief goedkoop. Een huishouden betaalt jaarlijks gemiddeld 271 euro voor drinkwater. Slechts ongeveer 5 euro daarvan gaat naar water dat daadwerkelijk wordt gedronken. De tarieven verschillen per waterbedrijf en staan onder toezicht van de Autoriteit Consument & Markt.

Bij schaarste zal water onvermijdelijk duurder worden. Onderzoekers van Wageningen University & Research verwachten echter dat hogere tarieven het verbruik maar beperkt verlagen. Een waterbesparende douchekop en regenwater voor de wc kunnen volgens Milieu Centraal sneller resultaat opleveren.