Syriërs waren tien jaar lang de grootste groep asielzoekers in Nederland. Na de val van dictator Assad eind 2024 werd Syrië voor grote groepen aantoonbaar veiliger. Daardoor wees de IND vorig jaar 72 procent van de behandelde Syrische aanvragen af.

Vertrek blijft beperkt
Van 640 Syriërs weet de DT&V zeker dat zij tot en met juni zijn vertrokken. Van een veel grotere groep is niet duidelijk waar zij verblijven of wat zij gaan doen. Afgewezen asielzoekers krijgen een terugkeerbesluit en hebben daarna 28 dagen om zelfstandig te vertrekken.

De Rijksoverheid schrijft: ‘Iemand die niet in Nederland mag zijn, is zelf verantwoordelijk voor het regelen van zijn of haar vertrek.’ Volgens migratiedeskundige Marlou Schrover gebeurt er na zo’n besluit aanvankelijk weinig. Zij zegt tegenover De Telegraaf: ‘Je wordt niet meteen vastgezet en er wordt weinig actie op ondernomen, al stopt de opvang van het COA wel na die 28 dagen.’

Een deel verdwijnt onder de radar
Na vier weken kan bewaring worden ingezet, maar alleen als laatste middel. Voor Syriërs geldt bovendien dat opsluiting alleen mogelijk is wanneer een andere EU-lidstaat verantwoordelijk is en snelle overdracht mogelijk is. Gedwongen terugkeer naar Syrië zelf vindt nog niet plaats, omdat daarvoor diplomatieke afspraken nodig zijn.

Volgens Schrover vertrekt een deel naar België of Duitsland. Anderen vragen opnieuw asiel aan of verdwijnen in de illegaliteit. ‘Hoeveel mensen de illegaliteit ingaan, weten we simpelweg niet.’

Geld voor vrijwillige terugkeer
Nederland probeert afgewezen Syriërs daarom te bewegen vrijwillig terug te gaan. Bij bijeenkomsten in het azc in Zoetermeer krijgen zij uitleg over hulp bij reisdocumenten, vliegtickets en een bedrag van 2450 euro per persoon. Dat geld kan worden gebruikt voor een opleiding of het starten van een bedrijf in Syrië.

In een flyer schrijft de DT&V: ‘U kunt hulp krijgen om uit Nederland te vertrekken en een nieuwe start te maken in Syrië.’ Ook wordt het voorbeeld genoemd van ‘Abdul’, die de steun gebruikte voor een koelkast, wasmachine, airco en gasfornuis. Schrover denkt dat zulke regelingen kunnen helpen, maar waarschuwt dat strengere maatregelen illegalen juist verder uit beeld kunnen duwen.