Stultiens schrijft op Bluesky: „Prijskaartje: €22 miljard euro (!). Ambtenaren van het ministerie van Financiën hebben berekend dat een nieuwe box 3-wet in totaal 22 miljard euro kost.”

Daarna legt hij de link met de sociale zekerheid. „Ondertussen wil het kabinet nog steeds miljarden bezuinigen op mensen die ziek zijn of hun baan zijn kwijtgeraakt. Dit kan en moet eerlijker!”

Het bedrag van 22 miljard bestaat wel degelijk in berekeningen van Financiën. Maar Stultiens laat cruciale context weg. Het gaat om een opgetelde raming van lagere belastinginkomsten tot en met 2036 in een specifiek scenario. Niet om een uitgave van 22 miljard voor een nieuwe wet.

Waar komt die 22 miljard dan vandaan?
Het bedrag bestaat uit twee delen. Als het huidige wetsvoorstel niet doorgaat en Nederland langer doorgaat met de tijdelijke tegenbewijsregeling, loopt de schatkist volgens de raming tot ongeveer 2032 ruim 10 miljard euro aan verwachte inkomsten mis.

Daarna zou een volledige vermogenswinstbelasting kunnen worden ingevoerd. Daarbij wordt pas belasting betaald over de waardestijging van bijvoorbeeld aandelen wanneer die winst daadwerkelijk wordt verzilverd. Financiën raamt dat hierdoor in de eerste vijf jaar ongeveer 12 miljard euro later of minder binnenkomt.

Die twee bedragen worden bij elkaar opgeteld: ongeveer 22 miljard euro. Ook tijdens het debat in de Eerste Kamer werden de bedragen op die manier uiteengezet. De claim dat simpelweg „een nieuwe box 3-wet 22 miljard euro kost” gooit daarmee verschillende jaren, verschillende belastingstelsels en een jarenlange vertraging op één hoop.

Geen rekening van 22 miljard
Nog belangrijker: de overheid hoeft nergens 22 miljard euro voor over te maken. Het gaat om belasting die volgens de ene variant eerder zou worden geïnd dan volgens de andere. Het wetsvoorstel dat nu voorligt werkt voor veel beleggingen met een vermogensaanwasbelasting. Daarbij wordt ook belasting geheven over waardestijgingen die nog niet zijn verzilverd. Een belegger kan dus belasting betalen terwijl zijn aandelen nog helemaal niet zijn verkocht.

Bij een volledige vermogenswinstbelasting komt de fiscus pas langs wanneer de winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Juist dat verschil in het moment van belastingheffing veroorzaakt een belangrijk deel van het miljardengat in de eerste jaren. In de ambtelijke raming kost die overstap in het eerste jaar 4,4 miljard euro aan inkomsten en cumulatief ongeveer 12 miljard in de eerste vijf jaar. 

Het „prijskaartje” van Stultiens is dus geen gewone kostenpost, maar een verschil tussen twee manieren waarop de overheid belastinginkomsten in de tijd boekt.

Ook vergelijking met bezuinigingen gaat mank
Ook de vergelijking met bezuinigingen op zieken en werklozen geeft een vertekend beeld. De 22 miljard ligt niet als één bedrag klaar dat het kabinet kan besteden aan sociale zekerheid. Het is een cumulatieve raming over vele jaren. Ongeveer 10 miljard hangt bovendien samen met het langer voortzetten van de tijdelijke box 3-regeling. De andere circa 12 miljard heeft betrekking op de eerste vijf jaar na een eventuele overstap naar belastingheffing bij verkoop.

Voor ieder extra jaar dat het tijdelijke stelsel blijft bestaan, wordt de concrete tegenvaller veel lager geraamd: ongeveer 2,4 miljard euro per jaar. Daarmee is de boodschap van Stultiens niet volledig uit de lucht gegrepen. Ambtenaren hebben inderdaad een scenario doorgerekend waarin de schatkist tot 2036 cumulatief ongeveer 22 miljard euro minder ontvangt.

Maar dat is iets wezenlijk anders dan stellen dat „een nieuwe box 3-wet 22 miljard euro kost”. De 22 miljard is een meerjarige kasraming die ontstaat door uitstel én een andere timing van belastingheffing. Het bedrag presenteren als één prijskaartje voor een nieuwe wet is daarom misleidend.

Stultiens is sinds juni Kamerlid namens Progressief Nederland (PRO), de voortzetting van de voormalige GroenLinks-PvdA-fractie. Hij voert voor zijn fractie onder meer het woord over fiscale zaken en de Belastingdienst. Zijn Bluesky-bericht over de 22 miljard euro werd ook gedeeld door het officiële account van Progressief Nederland.