Overheid bouwt aan eigen kernenergiebedrijf met miljardenplannen voor nieuwe centrales

Nieuws 27 september 2026 5 minuten Marit Nubé
De Bat
ANP / Paul Dijkstra

De Nederlandse Staat wordt voor het eerst rechtstreeks grootaandeelhouder van kerncentrale Borssele. Voor 115,7 miljoen euro neemt het Rijk het Zeeuwse belang van 70 procent in exploitant EPZ over. Daarnaast wordt 119 miljoen euro nieuw kapitaal beschikbaar gesteld. Officieel is het doel vooral om de centrale na 2033 open te kunnen houden. Maar de aankoop past ook in een veel groter plan: Nederland bouwt aan een eigen overheidsbedrijf dat nieuwe kerncentrales moet bouwen en exploiteren.

Daarmee verandert de positie van de overheid ingrijpend. Tot voor kort stond in de Kernenergiewet nog dat Borssele uiterlijk in 2033 moest sluiten. De Eerste Kamer schrapte die einddatum deze week met een ruime meerderheid. Tegelijk koopt het Rijk zich in bij de exploitant. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA) noemt daarbij niet alleen de elektriciteitsproductie als reden. „Daarmee behouden we niet alleen een stabiele energiebron, maar ook veel nucleaire kennis”, zei hij over de overname. 

Zeeland wilde van het risico af
De koop komt voor een belangrijk deel voort uit de houding van de huidige eigenaren. Via ZEH Energy hebben de provincie Zeeland en Zeeuwse gemeenten samen 70 procent van EPZ in handen. De overige 30 procent is van het Duitse energiebedrijf RWE.

De Zeeuwse overheden wilden zelf niet het financiële risico dragen van een langere levensduur. Die terughoudendheid speelde al jaren. In een Kamerbrief uit 2024 stond dat de aandeelhouders vanwege marktrisico's en politieke onzekerheid niet bereid waren de noodzakelijke onderzoeken naar een langere bedrijfsduur zelf te betalen. Ook RWE wilde die onderzoeken niet financieren. Het Rijk nam de kosten daarom op zich. 

De toenmalige minister Rob Jetten zag juist wel reden voor betrokkenheid van de Staat. De regionale overheden zagen volgens zijn brief geen direct publiek belang meer bij het bezit van de centrale, terwijl dat belang volgens het kabinet op nationaal niveau wél bestaat. Borssele levert 485 megawatt aan CO2-vrije elektriciteit en zorgt volgens het kabinet ook voor behoud van kennis die voor nieuwe centrales kan worden gebruikt.

Niet alleen de stroom is waardevol
Dat laatste is belangrijk voor de grotere nucleaire plannen. Nederland heeft al tientallen jaren geen nieuwe grote kerncentrale gebouwd. EPZ heeft ondertussen personeel dat dagelijks een kernreactor exploiteert. Het bedrijf beschikt over technische kennis en ervaring met veiligheid, vergunningen en nucleaire regelgeving.

Het kabinet wees daar al in 2024 expliciet op. De „nucleaire kennis en ervaring van EPZ” kan volgens het Rijk waardevol zijn voor de nieuwe kerncentrales. Die kennis is inmiddels nog belangrijker geworden, omdat Nederland begin 2026 een speciaal overheidsbedrijf voor kernenergie heeft opgericht: Nucleaire Energie Organisatie Nederland, oftewel NEO NL. 

NEO NL moet de opdracht geven voor de bouw van de eerste twee nieuwe grote kerncentrales. Daarna moet het bedrijf eigenaar en exploitant van die centrales worden. De Staat is de enige aandeelhouder. Daarmee kiest het kabinet niet voor een model waarbij een commerciële energiemaatschappij volledig zelfstandig nieuwe centrales ontwikkelt, maar voor een constructie waarin de overheid zelf een centrale rol krijgt.

Borssele en nieuwe centrales komen samen
De plannen voor NEO NL zijn bovendien breder opgezet dan alleen de eerste twee nieuwe reactoren. In de stukken over de oprichting staat dat het kabinet uiteindelijk een houdstermaatschappij voor zich ziet. Verschillende kerncentrales en nieuwbouwprojecten kunnen dan in aparte onderdelen worden ondergebracht. 

Daarmee krijgt de aankoop van Borssele een bredere betekenis. De bestaande centrale en de nieuwbouw worden binnen het kabinetsbeleid steeds meer als onderdelen van dezelfde nucleaire strategie behandeld. In de Routekaart 7 GW Kernenergie van juni zet De Bat het langer openhouden van Borssele zelfs in hetzelfde eerste spoor als de bouw van de eerste twee nieuwe grote centrales. Het kabinet onderzoekt daarnaast verdere uitbreiding met nog meer grote centrales of kleine modulaire reactoren, de zogenoemde SMR's. 

Het einddoel is maximaal 7 gigawatt kernenergie in 2050. De eerste twee nieuwe centrales moeten samen tussen 2,2 en 3,2 gigawatt leveren. Volgens het huidige tijdpad kunnen die op zijn vroegst eind jaren dertig in bedrijf komen. NEO NL is inmiddels bezig met de voorbereiding van de keuze voor een technologieleverancier. 

Juist daardoor wordt Borssele een mogelijke brug tussen de huidige en toekomstige nucleaire sector. Zonder verlenging zou de enige commerciële kerncentrale van Nederland in 2033 sluiten, terwijl de eerste nieuwe centrale waarschijnlijk pas jaren later beschikbaar is. Door Borssele langer open te houden, blijft niet alleen productiecapaciteit behouden, maar ook een bestaande nucleaire organisatie.

De Staat betaalt en draagt het risico
Die koers betekent tegelijkertijd dat steeds meer financiële verantwoordelijkheid bij de overheid terechtkomt. Voor het Zeeuwse aandelenpakket betaalt het Rijk 115,7 miljoen euro. Daarbovenop komt 119 miljoen euro om de financiële positie van het bedrijf te versterken. Het kabinet zegt dat de aankoopprijs onafhankelijk is getoetst en marktconform is. RWE houdt vooralsnog zijn belang van 30 procent. 

Ook bij nieuwbouw kiest het kabinet voorlopig nadrukkelijk voor publiek geld. In de routekaart schrijft De Bat dat de eerste twee grote nieuwe kerncentrales in de eerste fases volledig publiek moeten worden gefinancierd. Marktpartijen bleken volgens eerdere onderzoeken alleen bereid geld te steken in nieuwe kerncentrales wanneer de overheid grote financiële bijdragen of garanties levert. 

Hoeveel de twee centrales uiteindelijk kosten, staat nog niet vast. Ook locatie en technologie zijn nog niet definitief gekozen. NEO NL heeft vooralsnog de opdracht twee centrales te realiseren. Over een derde en vierde grote centrale of alternatieven met SMR's moeten later verdere besluiten worden genomen. 

Borssele is nog niet verzekerd van verlenging
Ook voor de bestaande centrale is de zaak nog niet beklonken. Het schrappen van 2033 uit de wet betekent alleen dat langer openblijven juridisch mogelijk wordt. EPZ moet nog aantonen dat de centrale veilig langer kan draaien. Daarna is een vergunning nodig van de onafhankelijke Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming. Ook moeten de aandeelhouders nog een definitief investeringsbesluit nemen.

Daarnaast moet de aandelenoverdracht zelf nog definitief worden. Het parlement en de Zeeuwse aandeelhouders moeten instemmen met het akkoord. Pas daarna gaat het belang van 70 procent daadwerkelijk over naar de Staat. 

De richting is desondanks duidelijk. Borssele wordt niet langer alleen behandeld als een oude centrale waarvan de sluitingsdatum moet worden verschoven. De aankoop past in een nieuwe structuur waarin de Staat zelf eigenaar, financier en via NEO NL uiteindelijk ook bouwer en exploitant van kerncentrales wordt. De centrale uit 1973 kan daardoor uitgroeien tot de bestaande basis waarop Nederland zijn nieuwe nucleaire sector probeert op te bouwen.

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/migratie
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Is Rob Jetten de slechtste premier ooit? Volgens Geert Wilders wel

Beluister onze podcast

Na de onrust in Loosdrecht door azc wil nieuwe partij Dorp voor Dorp de macht terug naar de inwoners bij verkiezingen
Of beluister op:

Meerartikelen

Hamas
Nieuws

Activisten achter Hamas-spandoeken bekend: 'Aanval van 7 oktober moeten we vieren'

De activisten die bij pro-Palestijnse demonstraties in Amsterdam openlijk steun betuigen aan Hamas, blijken bewust de terroristische aanval van 7 oktober 2023 te verheerlijken. Een van hen is Laleh Almarjani (29), student aan de Hogeschool voor de...

Moskee
Nieuws

Gemeenten gaven moskeeën tien keer grond zonder concurrentie

Nederlandse gemeenten hebben sinds januari 2025 minstens tien keer grond, een pand of ruimte zonder openbare selectie aan een moskee of islamitische organisatie gegund. Telkens heette de koper de ‘enige serieuze gegadigde’, blijkt uit de...

Malawi
Nieuws

Malawi eert koloniaal verleden: 'Britten waren bevrijders van Arabische slavernij'

Terwijl Europese landen onder druk staan om excuses en herstelbetalingen aan te bieden voor hun koloniale verleden, laat het Afrikaanse Malawi een ander geluid horen. Het land wil juist aandacht besteden aan de Britse strijd tegen de Arabische...

Singh's Dining
Nieuws

Moslims intimideren restaurant dat geen halalvlees serveert: eigenaar opgepakt

Honderden demonstranten hebben vrijdagavond een Indiaas restaurant in Londen omsingeld dat weigert halalvlees te serveren. De menigte riep op tot sluiting van de zaak en scandeerde onder meer 'Allahu akbar' en 'Free Palestine'. Terwijl de politie...

Klaver
De kritische blik

Klavers vijand is niet de miljonair, maar de zelfredzame Nederlander

"Als het maar enigszins lukt om maatregelen te vinden waarmee we cryptomiljonairs kunnen raken, dan beloof ik u bij dezen dat we dat gaan doen." Dat beloofde PRO-leider Jesse Klaver donderdag in de Tweede Kamer. Een maatregel had hij niet. Een...

Moslimbroederschap
Nieuws

Egypte zet 35 islamitische organisaties in Europa op terroristenlijst

Een Egyptische rechtbank heeft 35 islamitische organisaties en 36 personen op nationale terroristenlijsten geplaatst. Het gaat grotendeels om verenigingen, instellingen en koepelorganisaties die actief zijn in verschillende Europese landen. Ook de...

Merz en Weidel
Nieuws

Merz verwacht 'hardheid' van bondspresident om AfD-kanselier tegen te houden

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz (CDU) heeft zijn vertrouwen uitgesproken in de 'hardheid' van Ilse Aigner (CSU), die mogelijk de nieuwe bondspresident wordt. Die hardheid moet volgens de vraag die Merz tijdens een televisie-interview kreeg...

Moskee
Nieuws

Hamas-geldspoor leidt naar moskee in Rome: 'Bijna alles' ging naar 'het verzet'

Een moskee in Rome is in verband gebracht met meerdere personen die voorkomen in een Italiaans onderzoek naar mogelijke financiering van terreurorganisatie Hamas. Nieuwe foto's tonen de imam van het islamitische centrum Al Huda met mannen uit het...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Antifa
Nieuws

Antifa als terreurorganisatie bestempeld bij verkiezingswinst Le Pen

De Franse partijleider Jordan Bardella wil Antifa als terroristische organisatie laten aanmerken als Marine Le Pen de presidentsverkiezingen van 2027 wint. De voorzitter van Rassemblement national (RN) wil dat Frankrijk optreedt tegen Antifa en...

Hulst
Nieuws

Hulst verdubbelt asielnoodopvang voor drie jaar, raad hoort het achteraf

Het college van Hulst verdubbelt de noodopvang voor asielzoekers in zwembad Reynaertland van 50 naar maximaal 100 plekken, voor drie jaar. Het besluit viel op 3 november; de gemeenteraad hoorde het pas op 9 november, meldt Omroep ZVL. In mei beloofde...

Berendsen
Nieuws

Kabinet geeft vervolgde christenen geen eigen programma: ‘Geld al vergeven’

Minister Tom Berendsen (CDA, Buitenlandse Zaken) komt niet met een eigen programma voor vervolgde christenen, hoewel de Tweede Kamer daarom vroeg. In een brief van 11 november schrijft hij dat de bijna 35 miljoen euro voor geloofsvrijheid al is...

Konya
Nieuws

Turkije geeft Nederlandse bekeerlingen gratis islamles in Konya

De Islamitische Stichting Nederland (ISN), de Nederlandse tak van het Turkse godsdienstdirectoraat Diyanet, neemt Nederlanders die moslim werden mee op studiereis naar Istanboel en Konya. Dat blijkt uit berichten van Diyanet en van de stichting zelf....

Erkens
Nieuws

Kabinet wil probleemwolven sneller afschieten: 'Kritiek interesseert me niet'

Wolven die herhaaldelijk vee aanvallen of hun angst voor mensen verliezen, moeten sneller kunnen worden afgeschoten. Dat vindt VVD-staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw), die daarvoor naar het Duitse wolvenbeleid kijkt. Tijdens een bezoek aan...

Meloni
Nieuws

Miljarden aan onterechte uitkeringen Italië: ook gevangenen ontvingen overheidsgeld

In Italië is voor meer dan 1,7 miljard euro aan uitkeringen onterecht uitbetaald via de voormalige regeling 'Reddito di cittadinanza'. Zelfs veroordeelden en gevangenen ontvingen geld waarop zij geen recht hadden. Eind 2025 stond nog 1,463 miljard...

Boekholt
Nieuws

D66-minister wil 335.000 huurwoningen verplicht verduurzamen, maar heeft toezicht niet op orde

D66-minister Elanor Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting wil verhuurders verplichten hun woningen vanaf 2029 minimaal naar label D te brengen. Gemeenten moeten dat controleren, maar het landelijke huurregister dat daarbij zou helpen, komt er niet...

Schouten
Nieuws

Landsadvocaat vond invaren in 2011 te zwak onderbouwd: advies nog steeds niet openbaar

Toen het kabinet in 2011 opgebouwde pensioenrechten wilde laten ‘invaren’ in een nieuw stelsel, vond de landsadvocaat de juridische onderbouwing te zwak om bij de rechter stand te houden. Dat staat in een inventarisatie van oud-minister Carola...

Verkiezingen
Onderzoek

Meeste Nederlanders willen nieuwe verkiezingen als VVD uit kabinet stapt

Als de VVD uit het kabinet-Jetten stapt, wil een meerderheid van de Nederlanders nieuwe verkiezingen. Dat blijkt uit onderzoek van Maurice de Hond (Peil.nl) na het debat over het Belastingplan. Van alle ondervraagden kiest 56 procent dan voor...

Zwarte Piet
Nieuws

Bus vol Zwarte Pieten bij landelijke intocht in Grave: ‘Zwarte Piet is zwart’

Bij de landelijke intocht van Sinterklaas in Grave is zaterdagochtend een bus vol zwartgeschminkte pieten aangekomen. Ze deelden pepernoten uit aan de kinderen langs de route. Op de officiële intocht, die live op tv komt, zijn alleen roetveegpieten...

Kabinet
Nieuws

Yesilgöz eist inhoudelijke en politieke correctie: ‘Er wordt te vaak naar links gekeken’

VVD-leider Dilan Yesilgöz noemt het kabinet-Jetten een mislukking. In een bericht op X stelt de vicepremier dat het zo niet verder kan. “Wat de VVD betreft is het experiment met dit minderheidskabinet mislukt”, schrijft ze. De VVD eist een correctie,...

Duitse politie
Nieuws

Lisa (13) dood gevonden: verdachte kreeg vlak daarvoor voorwaardelijke celstraf

De 13-jarige Lisa T. uit Berlijn, die op dinsdag 3 november verdween toen ze onderweg was naar school, is op zondag 8 november dood aangetroffen in een leegstaand huis in Bad Freienwalde. In hetzelfde pand vonden agenten een zwaargewonde 22-jarige...