De HTL is bedoeld voor asielzoekers die elders ernstige overlast hebben veroorzaakt, bijvoorbeeld door agressie of vernielingen. Het regime is er veel strenger dan in een gewoon azc. Toch belanden er volgens artsen ook bewoners met zware psychische problemen.

Dat is opvallend, omdat de Inspectie Justitie en Veiligheid eerder dit jaar al benadrukte dat de HTL geen zorginstelling is. Medewerkers kunnen er begeleiding bieden, maar geen volwaardige psychiatrische behandeling.

‘Constant vechtpartijen’
Volgens de artsen is daardoor een riskante groep ontstaan. Een van hen spreekt van een „giftige mix” van „zwaar verslaafden, getraumatiseerden, ernstige psychiatrische patiënten en ‘rotte appels’”. „De bewoners trekken zich niet bepaald aan elkaar op”, zegt de arts bij NRC. „Er zijn constant vechtpartijen.”

Ook zouden artsen druk hebben ervaren rond de vraag of bewoners medisch geschikt waren voor plaatsing. Een huisarts stelt dat een negatief medisch oordeel niet altijd werd gevolgd. Het COA en zorgorganisatie GZA bestrijden dat beeld. Volgens hen worden negatieve medische adviezen doorgaans wel overgenomen.

Regels werden ruimer
Eerder gold acute psychiatrische problematiek nadrukkelijk als reden om iemand niet in de HTL te plaatsen. In het huidige beleid is de formulering ruimer. Er moet sprake zijn van medische belemmeringen waardoor de zorg in Hoogeveen niet kan worden overgenomen. Daardoor sluit psychiatrische problematiek plaatsing niet automatisch meer uit.

De Inspectie JenV waarschuwde in april al dat mensen met complexe psychische problemen in de HTL terechtkomen door een gebrek aan passende behandelplekken. Dat brengt volgens de inspectie risico’s mee voor bewoners, personeel en medebewoners.

Alternatief zit eveneens vol
Voor zware psychiatrische problemen bestaat specialistische opvang, onder meer bij Veldzicht in Balkbrug. Maar ook daar staat de capaciteit onder druk.

Het kabinet meldde eerder dat er weinig geschikte plekken zijn voor asielzoekers met zowel psychiatrische als veiligheidsproblemen. Tegelijk kampt ook de forensische zorg met tekorten en lange wachtlijsten.

Daardoor blijven mensen soms hangen op plekken die eigenlijk niet voor hun problematiek zijn bedoeld.

‘Vijf minuten later staat hij buiten’
Daar komt nog een veiligheidsrisico bij. De HTL is geen gevangenis. Een bewoner kan afstand doen van zijn recht op opvang en vertrekken.

Juist bij ernstig verwarde bewoners baart dat artsen zorgen, meldt NRC. „Als een bewoner in verwarde toestand besluit de opvang te verlaten, kan dat. Hij hoeft alleen maar bij het COA te tekenen: vijf minuten later staat hij buiten.”

De arts waarschuwt daarom voor de gevolgen van het huidige systeem: „Ik vrees voor het moment dat dit leidt tot een groot incident.”

De kern van het probleem is daarmee breder dan alleen de HTL. De strengste opvang krijgt bewoners die eigenlijk psychiatrische behandeling nodig hebben, terwijl juist voor die behandeling te weinig geschikte plekken beschikbaar zijn.