Crisis in Polen: Tusk verdedigt ingreep bij hof, oppositie spreekt van 'onwettige staatsgreep'

Nieuws 2 november 2026 3 minuten Daniël de Liever
Tusk
Shutterstock

In Polen is een grote politieke crisis uitgebroken over de controle over het Constitutioneel Tribunaal, de rechtbank die toetst of wetten aan de grondwet voldoen. Vrijdag betraden zeven nieuwgekozen rechters het gebouw, waarna een van hen de voorzitter en zijn plaatsvervanger tijdelijk schorste. De huidige leiding had eerder geweigerd sommige nieuwe rechters toe te laten. De conservatieve president Karol Nawrocki beschuldigt de betrokkenen nu van een onwettige machtsovername. Premier Donald Tusk verdedigt de ingreep en weigert een compromis, terwijl ook binnen zijn eigen regeringscoalitie kritiek klinkt.

De strijd om het hof speelt al langer. Sinds zijn aantreden in 2023 probeert Tusk de justitiële hervormingen van de vorige, conservatieve PiS-regering terug te draaien. Volgens hem hebben die de onafhankelijkheid van rechters aangetast. President Nawrocki weigerde eerder vier nieuwe rechters te beëdigen vanwege bezwaren tegen hun benoemingsprocedure. De leiding van het hof liet hen vervolgens niet toe, omdat zij volgens haar niet rechtsgeldig waren beëdigd. Tusk vindt dat de president hun benoeming niet mag blokkeren en verdedigt de ingreep om hen alsnog aan het werk te krijgen. De rechtse oppositie waarschuwt dat de regering hiermee op onwettige wijze de controle over het hof probeert te krijgen en de scheiding der machten ondermijnt.

In een televisietoespraak op zaterdag 31 oktober verdedigde Tusk het optreden van de nieuwe rechters en de politie. Volgens hem waren de rechters wettig gekozen en beschermden agenten hen tegen agressie. Hij beschuldigde oppositiepartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) en Nawrocki ervan de rechtsstaat te ondermijnen. Ook wees hij op vermeende Russische inmenging bij het oplopende conflict.

Harde waarschuwing na ingreep
Tusk sloot een politieke overeenkomst uit. 'Over bepaalde zaken is geen compromis mogelijk', verklaarde hij. De premier kondigde geen nieuw concreet hervormingsplan aan. Daarmee bleef het meningsverschil over de macht binnen het Tribunaal bestaan.

De parlementaire raad rond Nawrocki reageerde scherp op de gebeurtenissen van vrijdagavond. De raad sprak van 'een onwettige staatsgreep tegen een grondwettelijk staatsorgaan'. Volgens de raad kregen personen zonder wettelijke bevoegdheid hulp van veiligheidsdiensten bij een poging het hof over te nemen. De verklaring werd zaterdag aangenomen tijdens een spoedbijeenkomst onder leiding van Marcin Horała.

De raad waarschuwde dat aanvaarding van zulke praktijken de positie van Polen als westerse democratie aantast. Ook stelde hij dat de grondwettelijke bevoegdheden van de president worden bedreigd. Hij riep op de scheiding der machten en de onafhankelijkheid van rechters te respecteren.

Onenigheid binnen regeringscoalitie
De spanning beperkt zich niet tot de oppositie. Vicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz van coalitiepartij PSL sprak met Nawrocki, samen met Piotr Zgorzelski. Ook Szymon Hołownia van Polen 2050 nam deel aan overleg. Hij noemde de gebeurtenissen 'schandalig' en wilde onderhandelingen tussen president en premier.

Tusks Burgercoalitie en de linkse coalitiepartij Lewica deden niet mee aan het presidentiële overleg. De rechtse partij Konfederacja eiste juist vervroegde verkiezingen. Haar leiders Sławomir Mentzen en Krzysztof Bosak stelden voor alle vijftien rechters te vervangen, met steun van drie vijfde van het parlement. Bosak wilde ook een stemming over het vervroegd beëindigen van de parlementaire termijn.

Daarnaast pleitte Adrian Zandberg van de linkse partij Razem voor een volledige herziening van de samenstelling van het hof. Daarmee komen voorstellen uit verschillende politieke richtingen. Een oplossing was na de gesprekken nog niet bereikt.

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/eu
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

‘We zitten af en toe op de rand van een burgeroorlog’

Beluister onze podcast

Wat zijn we in Nederland kwijtgeraakt door altijd voor onszelf te kiezen?
Of beluister op:

Meerartikelen

Walibi
Nieuws

Feministische TikTokker verklaart Walibi-rellen: 'Witte jongeren drinken veel meer'

De rellen bij Walibi Holland hebben een opvallende verklaring gekregen van de feministische TikTokker Julia van Gelder. Volgens haar worden jongeren met een migratieachtergrond te snel aangewezen als veroorzakers van het geweld. Dat er op de...

Klimaatweek
Nieuws

De Klimaatweek is begonnen: miljoenen subsidie voor organisatie met wortels bij Milieudefensie

Een klimaatquiz, een workshop vegan cheesecake en advies over energiezuinige gebouwen. Het zijn voorbeelden van de activiteiten waarmee maandag 2 november de Klimaatweek begint. De campagne duurt tot en met zondag en moet Nederlanders aansporen...

COA-locatie in Mierlo
Nieuws

Brandblussers en deuren vernield bij COA Mierlo: OM eist 16 maanden jeugdcel

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft 16 maanden jeugddetentie geëist tegen een jongen die wordt verdacht van vernielingen bij twee opvanglocaties van het COA in Brabant. Het gaat om brandblussers, servies en deuren in Mierlo en om stoelen, tafels en...

Bruls
Nieuws

Nijmegen bouwt asielopvang tegen eigen regels in, rechter verbiedt opening

De gemeente Nijmegen bouwt de opvang voor maximaal 430 asielzoekers aan de Vossenpels in Lent op basis van een gedoogbesluit. Het gebruik van de grond als opvanglocatie past niet binnen het geldende omgevingsplan, erkent de gemeente tegenover...

Tram Amsterdam
Nieuws

SP en BIJ1 willen gratis ov Amsterdam, college waarschuwt voor kosten tot 250 miljoen euro

De SP en BIJ1 willen dat alle inwoners van Amsterdam gratis gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer. Maar volgens het Amsterdamse stadsbestuur brengt dat plan grote financiële en praktische problemen met zich mee. Het zou de gemeente naar...

De Mos
Nieuws

De Mos wil aanstichters van dreigende rellen laten opdraaien voor schade bij winkeliers

De Haagse wethouder Richard de Mos wil mensen die via sociale media opriepen tot plunderingen en geweld aansprakelijk stellen voor de schade bij winkeliers. Zaterdag kwamen jongeren naar Den Haag om te demonstreren of te rellen. Grote plunderingen...

Bier
Nieuws

Bier voor 4,99 euro levert winkelketen boete van 5000 euro op: rechter zet streep door straf

Een sixpack Hoegaarden Wit voor 4,99 euro leverde winkelketen Die Grenze een boete van 5000 euro op. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vond dat de alcohol met te veel korting werd aangeboden. Eigenaar Bert Hesselink verzette zich...

De Wever
Nieuws

Belgische regering in crisis: premier wil ontslag aanbieden na mislukt begrotingsoverleg

De Belgische premier Bart De Wever (N-VA) wil zijn ontslag aanbieden bij koning Filip. De reden is het mislukte begrotingsoverleg binnen zijn regering. De vijf coalitiepartijen kunnen het niet eens worden over de verdeling van de financiële lasten....

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

asiel
Nieuws

Kabinet rekent op 96.000 opvangplekken voor asielzoekers, ondanks plannen om instroom te beperken

Nederland heeft begin 2028 naar verwachting 96.000 opvangplekken voor asielzoekers nodig. Dat schrijft minister Bart van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie vrijdag 30 oktober aan de Tweede Kamer. De nieuwe raming van het Centraal Orgaan opvang...

boot
Nieuws

Britse regering blijft migranten uitzetten naar Frankrijk ondanks beëindigde asieldeal

De Britse regering blijft asielzoekers naar Frankrijk uitzetten, hoewel de omstreden migratiedeal tussen beide landen op 1 oktober officieel is beëindigd. Dat blijkt uit onderzoek van de Britse krant The Guardian, die daar zondag over bericht....

roken
Nieuws

Kabinet breidt rookverbod uit: beheerders speeltuinen riskeren boete van 600 euro

Het kabinet wil roken wettelijk verbieden op kinderboerderijen, beheerde speeltuinen en buitenterreinen van kinderopvanglocaties. Zorgminister Sophie Hermans (VVD) verdedigde het plan vrijdag 30 oktober na bespreking in de ministerraad. Opvallend...

ChatGPT
Nieuws

Kamermeerderheid wil ChatGPT verbieden op basisscholen, maar kabinet ziet dat niet zitten

Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer wil dat basisschoolleerlingen geen gebruik meer mogen maken van generatieve kunstmatige intelligentie, zoals ChatGPT. Volt en CDA dienden donderdag tijdens het debat over de onderwijsbegroting een motie in...

BRESKENS
Nieuws

Migrantenboot voor Zeeuwse kust vervoerde 36 Afghanen, twee Soedanezen opgepakt

De 38 mannen die zaterdag voor de Zeeuwse kust uit een stuurloze rubberboot werden gered, blijken afkomstig uit Afghanistan en Soedan. Volgens informatie van de Koninklijke Marechaussee gaat het om 36 Afghanen en twee Soedanezen. De twee Soedanezen...

Jetten
Nieuws

Jetten krijgt oppositie niet mee: nog altijd geen akkoord over belastingplan

Het kabinet-Jetten is er zaterdag 31 oktober opnieuw niet in geslaagd een akkoord te sluiten met de oppositie over het belastingplan voor volgend jaar. Dat melden de NOS en het ANP na een nieuwe onderhandelingsronde tussen het kabinet en zeven...

polen
Nieuws

Poolse oppositieleider dreigt met EU-vertrek als Brussel niet hervormt

De Poolse oppositieleider Jarosław Kaczyński wil de Europese Unie ingrijpend hervormen en sluit onderhandelingen over een vertrek uit de EU niet uit als Brussel weigert mee te werken. Dat verklaarde de leider van de conservatieve partij Recht en...

parijs
Nieuws

Opnieuw rellen in Frankrijk: ruim 560 arrestaties ondanks inzet van 70.000 agenten

Bij grootschalige demonstraties in Frankrijk zijn zaterdag 31 oktober opnieuw rellen uitgebroken. De politie hield verspreid over het land meer dan 560 mensen aan. De Franse regering had uit vrees voor nieuwe ongeregeldheden ongeveer 70.000...

lissabon
Nieuws

Portugese politie grijpt in bij woonprotesten: tentenkampen met harde hand ontruimd

De Portugese politie heeft zondagochtend 1 november opnieuw een tentenkamp van demonstranten in het centrum van Lissabon ontruimd. Agenten met schilden en wapenstokken verdreven honderden betogers die protesteerden tegen de hoge woonkosten en...

Songfestival
De kritische blik

NPO gooit homorechten voor de bus zodra Gaza-activisten hun vuisten ballen

Geen organisatie klopt zich zo graag op de borst over homoacceptatie als de NPO. Elk jaar in juni hangt in Hilversum de regenboogvlag uit, draagt elke presentator een speldje en heeft elke omroep wel een coming-out-docu in de aanbieding....

Herbert Kickl
Nieuws

Linkse activist verwijdert veiligheidshaken klimroute rechtse politicus, ontloopt veroordeling

Een 26-jarige Duitser die veiligheidshaken verwijderde uit een klimroute van de Oostenrijkse rechtse FPÖ-leider Herbert Kickl, ontloopt een strafrechtelijke veroordeling. De man heeft bekend dat hij de haken uit de rotswand haalde. Daarmee bracht hij...

Youssef Siher
Nieuws

Rechter die pro-Palestijnse activist vrijliet na rellen blijkt Gaza-oproep te hebben ondertekend

De Italiaanse rechter Tiziana Landoni, die woensdag 28 oktober de vrijlating van de pro-Palestijnse activist Youssef Siher gelastte, blijkt zelf een publieke oproep over Gaza te hebben ondertekend. De 30-jarige activist van Marokkaanse afkomst werd...