Asielminister houdt voet bij stuk: slechte leefomstandigheden geen reden voor asiel Jezidi's
Asielminister Bart van den Brink (CDA) ziet voorlopig geen aanleiding om Jezidi's uit Irak extra bescherming te bieden in Nederland. Volgens de minister zijn de slechte omstandigheden in Iraakse vluchtelingenkampen op zichzelf onvoldoende om een verblijfsvergunning te krijgen. Ook blijkt uit overheidsinformatie niet dat Jezidi's vanwege hun afkomst of geloof als groep opnieuw vervolgd worden. Dat schrijft Van den Brink op 4 november aan de Tweede Kamer, als reactie op een petitie met ongeveer 5.600 handtekeningen tegen het terugsturen van Jezidi's.
De petitie werd op 22 september aangeboden door HeerlenMondiaal. De organisatie vindt dat het huidige Nederlandse asielbeleid onvoldoende rekening houdt met de veiligheidssituatie van deze minderheid. Ook zou het beleid niet voldoen aan internationale verplichtingen. De ondertekenaars willen daarom dat Nederland geen Jezidi's terugstuurt naar Irak en de regels voor deze groep aanpast.
Slechte omstandigheden geven niet automatisch recht op asiel
De minister erkent dat Jezidi's zwaar hebben geleden onder het geweld van terreurorganisatie Islamitische Staat (IS). In 2014 begon IS een genocide tegen deze bevolkingsgroep, die vooral in het Iraakse Sinjar-gebied leefde. Veel Jezidi's sloegen op de vlucht en kwamen terecht in opvangkampen in de Koerdische regio van Irak. Volgens het ministerie leven velen daar nog altijd onder moeilijke omstandigheden en kampen zij met trauma's.
Toch betekent dit volgens Van den Brink niet dat zij automatisch recht hebben op bescherming in Nederland. 'Deze leefomstandigheden zijn op zichzelf echter geen reden om internationale bescherming te verlenen', schrijft hij. Daarvoor moet iemand bij terugkeer gevaar lopen op vervolging of ernstige schade. Volgens een ambtsbericht uit november 2023 blijkt niet dat Jezidi's uitsluitend vanwege hun geloof of groepsachtergrond dat risico lopen.
Geen aparte risicostatus meer
De minister wijst erop dat de Iraakse overheid maatregelen neemt om terugkeer naar Sinjar mogelijk te maken. Ook bestaan er initiatieven voor herstelbetalingen aan slachtoffers van IS. Daarnaast is het Jezidische geloof officieel erkend in Irak. Deze omstandigheden speelden mee bij het besluit om Jezidi's niet langer als aparte risicogroep aan te merken.
Dat betekent niet dat iedere asielaanvraag van een Jezidi wordt afgewezen. Persoonlijke omstandigheden kunnen nog steeds aanleiding geven om bescherming te verlenen. De minister benadrukt dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) iedere aanvraag afzonderlijk onderzoekt. 'Dit wordt door de IND individueel beoordeeld.'
Nieuw onderzoek naar veiligheid in Irak
Later dit jaar verschijnt een nieuw ambtsbericht over Irak. Daarin wordt opnieuw gekeken naar de situatie van Jezidi's. Van den Brink komt hiermee ook tegemoet aan een aangenomen motie van Kamerlid Lisa Westerveld (PRO), waarin om aanvullend veiligheidsonderzoek wordt gevraagd.
De minister zal op basis van de nieuwe informatie beoordelen of aanpassing van het asielbeleid nodig is. Als het onderzoek daar aanleiding toe geeft, informeert hij de Tweede Kamer. Voorlopig blijft het bestaande beleid daarmee het uitgangspunt.
