Het voorstel komt te midden van aanhoudende problemen met overvolle gevangenissen in Nederland. Om ruimte te maken, worden gedetineerden sinds kort drie dagen eerder vrijgelaten dan gepland. Staatssecretaris Ingrid Coenradie van Justitie en Veiligheid verklaarde eerder deze maand: “Ik ben hier echt ziek van, maar het is de enige manier om arrestanten en daders te kunnen blijven plaatsen.”

De capaciteitsproblemen zijn zo nijpend dat verdere maatregelen worden overwogen. Toon Molleman, directeur van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), gaf onlangs aan bij WNL: “Ik sluit niet uit dat het in de toekomst meer dan drie dagen wordt.”

Eerder dit jaar nam minister Weerwind voor Rechtsbescherming aanvullende maatregelen om de krapte in de capaciteit bij gevangenissen aan te pakken. Zo moeten mensen die nog een straf tot maximaal twee maanden hebben openstaan, hun straf op een later moment uitzitten. Daarnaast worden gedetineerden soms al op vrijdag naar huis gestuurd als zij in het weekend of op maandag vrij zouden komen.

De overbevolking van gevangenissen leidt ook tot problemen bij de politie. Een woordvoerder van de korpsleiding liet weten dat er vanwege het cellentekort landelijk zo’n honderd politiecellen beschikbaar zijn gesteld aan de DJI. Dit heeft gevolgen voor de flexibiliteit van de politie, maar het betekent niet dat er geen aanhoudingen kunnen worden verricht.

Celstraffen schrappen
Het voorstel van het OM om bij bepaalde misdrijven geen rechters meer in te schakelen en alternatieve straffen toe te passen, lijkt een reactie op deze aanhoudende capaciteitsproblemen binnen het Nederlandse gevangeniswezen.

Welke misdrijven begaat iemand die zes jaar celstraf krijgt? Hieronder volgt een overzicht van recente veroordelingen in Nederland waarbij de verdachte is veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf:

1. Babymoord in Nijmegen: Op 23 juli 2024 veroordeelde de rechtbank een 32-jarige vrouw uit Nijmegen tot zes jaar gevangenisstraf voor het doden van haar één dag oude baby. De vrouw liet haar dochtertje alleen in bad met het hoofd onder water, wat leidde tot verdrinking. De rechtbank concludeerde dat de vrouw haar baby opzettelijk heeft gedood.
2. Doodrijden echtpaar in Rotterdam: Op 14 maart 2024 veroordeelde de rechtbank Rotterdam een 38-jarige man tot zes jaar gevangenisstraf, tbs met dwangverpleging en een rijontzegging van tien jaar. De man reed op 2 september 2023 onder invloed van alcohol en cannabis met hoge snelheid door rood licht en veroorzaakte een ongeval waarbij een ouder echtpaar om het leven kwam. Hij werd schuldig bevonden aan doodslag en het verlaten van de plaats van het ongeval.
3. Ontvoeringszaak in Groningen: Op 18 december 2020 veroordeelde de rechtbank Noord-Nederland een verdachte tot zes jaar gevangenisstraf voor de gijzeling en afpersing van een student in Groningen. Het slachtoffer werd onder dwang vastgehouden en mishandeld, waarbij losgeld werd geëist van zijn familie.
4. Poging tot moord in Amsterdam: In 2023 werd een 21-jarige man veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf voor het beschieten van twee mannen met de intentie hen te doden. De schietpartij vond plaats op 8 juli 2022. Naast poging tot moord werd hij ook schuldig bevonden aan illegaal wapenbezit, bedreiging en inbraak. 
5. Schietpartij in Huissen: Op 11 december 2024 veroordeelde het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden een 36-jarige man uit Huissen tot zes jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging. Hij werd schuldig bevonden aan doodslag, poging tot doodslag en bedreiging na een schietincident op 13 augustus 2021, waarbij een man om het leven kwam en een ander gewond raakte.
6. Poging tot doodslag in Amersfoort: Op 10 maart 2020 veroordeelde de rechtbank Midden-Nederland een 45-jarige man tot zes jaar gevangenisstraf voor poging tot doodslag. Hij had een slachtoffer meerdere malen in het bovenlichaam gestoken in een flatwoning in de Amersfoortse wijk Kruiskamp, waardoor het slachtoffer ernstig gewond raakte.