Aantal overlastgevers stijgt snel
Bij de start van 2025 stonden er 1180 asielzoekers op de Top-X-lijst, een overzicht van de zwaarste overlastgevers en criminele asielzoekers. Dit blijkt uit cijfers van het ministerie van Asiel en Migratie. Deze groep is verspreid over het hele land. De meeste overlastgevers zitten in Noord-Brabant en Noord-Holland (180 per provincie), de minste in Zeeland (30).

Het aantal probleemgevallen groeit snel. Begin 2023 waren er nog 576 geregistreerde personen op de lijst. In de zomer van 2024 was dat aantal al gestegen tot ruim 1000. Nu zijn er opnieuw meer namen toegevoegd.

Fysiek geweld en criminaliteit
Zes op de tien asielzoekers op de lijst werden geregistreerd door het COA vanwege herhaaldelijke overtredingen van de regels in azc’s. Dit varieert van bedreiging tot fysiek geweld. De politie voegt daarnaast criminelen toe aan de lijst: Zeventien procent van de geregistreerden is een veelpleger, terwijl nog eens zeventien procent verdacht wordt van een ‘misdrijf met grote impact’.

Een mogelijke verklaring voor de stijging van overlastgevers is de overvolle asielopvang. Daarnaast duurt de asielprocedure langer, waardoor probleemgevallen langer in azc’s blijven. Opvallend is dat 41 procent van de overlastgevers minderjarig is. Vooral alleenstaande minderjarige asielzoekers veroorzaken relatief veel problemen.

Begin dit jaar ontstond ophef over vijf minderjarige asielzoekers die onder het jeugdrecht werden veroordeeld voor een groepsverkrachting van een dakloze vrouw in een park in Helmond.

Asielaanvraag loopt gewoon door
Hoewel er verschillende maatregelen worden ingezet, zoals cameratoezicht, meldplicht en overplaatsing, blijven de asielaanvragen van deze overlastgevers gewoon in behandeling. Het COA kan iemand in een soberdere opvang plaatsen zonder leefgeld, maar uitzetting is moeilijk.

Asiel intrekken kan alleen als iemand strafrechtelijk veroordeeld wordt voor een ‘bijzonder ernstig misdrijf’. Dit is vastgelegd in Europese wetgeving en wordt nauwelijks toegepast. In heel 2023 werd slechts 30 keer een asielaanvraag geweigerd of ingetrokken vanwege zulke misdrijven.

Eerdmans: ‘Overlastgevers direct uitzetten’
Kamerlid Joost Eerdmans (JA21) wil dat het kabinet strenger optreedt. ‘Minister Faber moet de aanjager zijn om deze groep zo snel mogelijk uit te zetten', stelt hij. Hij pleit voor een versnelde asielprocedure voor raddraaiers. ‘Notoire overlastgevers hebben niets te zoeken in Nederland en zorgen voor extra onveiligheid in opvangcentra.’

De Tweede Kamer heeft eerder een motie aangenomen waarin wordt geëist dat overlastgevers op de Top-X-lijst geen verblijfsvergunning krijgen. Minister Faber geeft echter aan dat zij geen garantie kan geven dat deze asielzoekers daadwerkelijk worden afgewezen.

Lijst wordt maandelijks bijgewerkt
Op dit moment verblijven er 72.500 asielzoekers in opvanglocaties. Hoewel de meeste zich gedragen, veroorzaken de groep criminele en agressieve asielzoekers veel problemen. De lijst wordt maandelijks gecontroleerd en aangepast.

Overlastgevers kunnen van de lijst af als hun gedrag aantoonbaar verbetert of als zij een verblijfsvergunning krijgen en uit het azc vertrekken. Andersom kunnen mensen ook opnieuw op de lijst worden geplaatst als zij binnen drie jaar weer de fout ingaan.