De aanleiding is het oprichtingscongres van Progressief Nederland, kortweg PRO. Daarmee is de fusie tussen GroenLinks en PvdA formeel beklonken. De partijen gingen in de Tweede Kamer al samen verder. Nu is ook de nieuwe partijnaam een feit.

De Winther schetst in zijn column hoe Klaver kort voor het congres in het restaurant van de Tweede Kamer zat te lunchen met zijn woordvoerder en Wijnand Duyvendak. Die laatste was vroeger actief bij GroenLinks en geldt inmiddels als strategisch adviseur van Klaver. Voor De Winther is dat veelzeggend. Hij ziet dezelfde mensen terug die al jaren aan de knoppen zitten bij GroenLinks.

‘Overname van de PvdA’
Volgens De Winther voelde de lunch als een herhaling van 2017. Toen speelde Klaver ook al een hoofdrol in de linkse politiek. De columnist schrijft dat het trio destijds “de cockpit van de linkse politiek bestuurde” en de PvdA bij de verkiezingen “een kopje kleiner maakte”.

Nu ziet hij opnieuw hetzelfde patroon. De fusie wordt volgens hem gepresenteerd als vernieuwing, maar is in werkelijkheid vooral een manier om macht te herwinnen. De PvdA is volgens De Winther feitelijk opgeslokt door GroenLinks. Hij spreekt van de “overname van de PvdA”.

De nieuwe partij moet links weer groot maken. Maar volgens De Winther is dat tot nu toe nauwelijks gelukt. In peilingen groeit de combinatie slechts beperkt. Ook eerdere verkiezingen leverden volgens hem teleurstellingen op, al werden die door Klaver en zijn partijtop vaak positief uitgelegd.

Klaver botst met mediakritiek
De column richt zich ook op Klavers omgang met media. Bij Buitenhof kreeg Klaver een kop uit De Telegraaf voorgelegd over zorgen rond de “groenlinksificatie” van Progressief Nederland. Die kop was gebaseerd op een analyse van politicoloog Matthijs Rooduijn, die waarschuwde dat de nieuwe partij vooral lijkt op GroenLinks en minder op de oude PvdA.

Klaver reageerde fel. “Slaat helemaal nergens op, dit soort koppen”, zei hij. “Dat zegt meer over de mensen die dit maken dan over de realiteit.”

Volgens De Winther past die reactie in een langer patroon. Ook Frans Timmermans, de vorige leider van GroenLinks-PvdA, wees na zijn verkiezingsnederlaag vooral naar de media. Timmermans zei eerder dat politici die door commentatoren en media worden uitgekozen om op in te beuken, het niet redden.

De Winther ziet daarin een gebrek aan zelfkritiek. Niet de eigen campagne, het leiderschap of het politieke verhaal zouden ter discussie staan, maar steeds de buitenwereld.

Aanval op JA21
Een ander punt van kritiek is de houding van Klaver tegenover JA21. Klaver wil niet dat het minderheidskabinet zaken doet met de partij van Joost Eerdmans. Hij noemt JA21 radicaal-rechts.

De Winther noemt dat een “malle fatwa tegen JA21, de democratisch georganiseerde partij waarvan Klaver heeft besloten dat ze radicaalrechts is”. Volgens hem is dat een typisch linkse reflex: politieke tegenstanders moreel diskwalificeren, in plaats van inhoudelijk bestrijden.

Hij schrijft dat Klaver en zijn partij zich graag presenteren als constructieve oppositie. In de praktijk ziet hij vooral eisen, dreigen en morele grenzen trekken. Dat zou kiezers buiten de eigen kring juist afschrikken.

‘Gewone Nederlanders’ als decor
Ook Klavers retoriek krijgt een veeg uit de pan. De Winther vindt dat Klaver vaak gesprekken met “gewone Nederlanders” gebruikt om zijn politieke punt kracht bij te zetten. In plaats van concrete alternatieven te geven, zou hij anekdotes opvoeren over mensen die hem aanspreken en vertellen hoe slecht plannen van andere partijen zijn.

De columnist noemt daarbij “Brechtje”, die volgens hem als voorbeeld wordt gebruikt in debatten en interviews. De Winther noemt dat “sleetse demagogie”. Volgens hem is de methode niet nieuw. Hij ziet invloeden van Barack Obama en Diederik Samsom, die ook vaak sprak over de bakker, timmerman en loodgieter.

Het probleem is volgens De Winther dat veel van die zogenoemde gewone kiezers inmiddels juist rechts stemmen. Daar heeft links volgens hem nog altijd geen goed antwoord op.

Nieuwe naam, oude reflexen
De Winther erkent dat de fusie tussen GroenLinks en PvdA begrijpelijk is vanuit politieke nood. Afzonderlijk dreigden de partijen volgens hem te klein te worden. Samen hopen zij weer een machtsfactor te worden.

Maar hij twijfelt of PRO echt iets nieuws brengt. Volgens hem zitten veel partijleden al jaren vast in een “baantjesmachine” zonder voldoende bestuurlijke doorgroei. De fusie moet die machine weer op gang brengen.

De vraag is volgens De Winther of Progressief Nederland nu eindelijk een eigen verhaal weet te vinden. Tot nu toe ziet hij vooral oude patronen: de schuld bij media leggen, rechts als gevaar neerzetten en teleurstellingen mooier maken dan ze zijn.

Zijn conclusie is scherp. Een nieuwe partijnaam is niet genoeg. Als PRO echt vooruit wil, moet het volgens De Winther af van het permanente wijzen naar anderen. Anders blijft de partij hangen in hetzelfde politieke script. “Groundhog days voelen immers allesbehalve progressief”, besluit hij.