Bij het drama op 11 juni kwamen de 12-jarige Olivia, Damian en Sarah en schooldirecteur Joyce van Driel om het leven. De groep van veertien leerlingen en twee begeleiders van basisschool De Warande uit Axel was op de fiets onderweg tijdens een schoolkamp toen de auto van J. op hen inreed. Meerdere kinderen raakten gewond.

Vlak voor botsing nog 130 kilometer per uur
Tijdens de eerste openbare zitting in Breda kwamen woensdag nieuwe details naar buiten. Volgens het Openbaar Ministerie reed J. vlak voor de aanrijding ongeveer 130 kilometer per uur. Een kilometer voor het drama zou zelfs 135 kilometer per uur zijn gemeten. Op de N290 geldt daar een maximum van 80 kilometer per uur.

De verdachte reed bovendien in een BMW waarvan de stuurbekrachtiging niet goed werkte. Hij wist volgens een eerdere beslissing van de rechtbank van dat probleem. Op het dashboard brandde een waarschuwingslampje. Het Nederlands Forensisch Instituut onderzoekt nog welke invloed het defect precies op het ongeluk heeft gehad. J. heeft zelf verklaard dat zijn stuur op het beslissende moment „niet meer reageerde”.

Het OM verdenkt hem van het veroorzaken van een verkeersongeval waarbij mensen zijn overleden en zwaar gewond zijn geraakt. Justitie onderzoekt daarbij roekeloos rijgedrag. De verdenking dat J. onder invloed van cannabis reed, vervalt. Hoewel THC in zijn bloed werd gevonden, lag de concentratie volgens het OM onder de strafbare grens.

Twintig snelheidsovertredingen in acht dagen
Vooral het rijgedrag van J. in de dagen vóór het drama speelt een grote rol in de strafzaak. In slechts zeven dagen vóór de aanrijding registreerden camera's zeventien snelheidsovertredingen met zijn auto. Op 11 juni, de dag waarop de kinderen werden aangereden, kwamen daar nog drie registraties bij.

Op zijn telefoon vond de politie bovendien filmpjes waarop te zien is hoe hij zichzelf en zijn snelheidsmeter filmt terwijl hij met hoge snelheid rijdt. Op ander beeld rijdt hij met hoge snelheid over een dubbele doorgetrokken streep.

De rechtbank was daar eind juli bijzonder kritisch over. J. had volgens de rechters „kennelijk weinig zelfinzicht” en paste zijn rijgedrag niet aan terwijl hij „keer op keer” verkeersregels overtrad en anderen in gevaar bracht. De rechtbank sprak zelfs van een mentaliteit waarin weinig ruimte was voor „de veiligheid en de fysieke integriteit van andere weggebruikers”.

Ook het herhalingsgevaar werd toen als „voldoende concreet en acuut” beschouwd. Zijn rijbewijs was inmiddels ingenomen, maar dat veranderde volgens de rechtbank niets aan die conclusie. Het verzoek om hem vrij te laten werd in juli daarom nog afgewezen. De rechtbank vond een vrijlating destijds gezien de gevolgen van het drama „onder de gegeven omstandigheden niet uit te leggen”.

Advocaten: beeld van ‘rijdend levensgevaar’ klopt niet
Woensdag probeerden de advocaten dat beeld nadrukkelijk te corrigeren. Volgens advocaat Verheuvel wordt J. ten onrechte „ontmenselijkt en gereduceerd tot een rijdend levensgevaar”. De verdediging stelt dat de verdachte geen onverbeterlijke snelheidsovertreder is en dat geen gevaar bestaat dat hij opnieuw de fout ingaat.

J. zou het ongeluk ook zelf zwaar opnemen. In een brief aan de rechtbank schreef hij dat hij dag en nacht bezig is met wat er is gebeurd en beseft dat hij niets kan doen om het verdriet van de nabestaanden weg te nemen.

Volgens zijn advocaat heeft hij vanaf het begin zijn verantwoordelijkheid erkend. „Hij heeft meteen duidelijk erkend dat hij verantwoordelijk is voor de doden. Hij is absoluut geen berekenende verdachte.”

Zorgen dat hij naar Litouwen vertrekt
Nabestaanden maakten eerder juist duidelijk dat zij bang zijn voor vrijlating. Omdat J. in Litouwen is geboren, bestond bij families de vrees dat hij Nederland zou verlaten en zich zo aan zijn strafzaak zou kunnen onttrekken.

De verdediging bestrijdt dat nadrukkelijk. J. is volgens zijn advocaat weliswaar in Litouwen geboren, maar in Nederland opgegroeid. Er zou geen concrete reden zijn om aan te nemen dat hij naar zijn geboorteland vlucht.

Daar zit een belangrijke juridische nuance. De eerdere rechtbankbeslissing waarmee J. werd vastgehouden, draaide vooral om herhalingsgevaar en niet om een door de rechter vastgesteld vluchtgevaar. De rechtbank stelde in juli juist vast dat zijn eerdere rijgedrag en zijn houding een concreet risico op nieuwe gevaarlijke feiten opleverden.

Rechtbank ziet nog altijd gevaar voor herhaling
Opvallend is dat de rechtbank woensdag ook niet ineens van oordeel was dat alle risico's verdwenen zijn. Volgens rechtbankverslaggever Saskia Belleman zei de voorzitter bij de beslissing dat nog altijd sprake is van een stevige verdenking én van gevaar voor herhaling. J. is een beginnend bestuurder die in korte tijd ernstige verkeersovertredingen beging. Ook zou onvoldoende impulscontrole een rol kunnen hebben gespeeld.

De rechtbank vindt daarnaast dat de verdachte met zijn eerdere houding en rijgedrag weinig rekening heeft gehouden met de veiligheid van anderen.

Toch besloot de rechtbank de voorlopige hechtenis te schorsen. J. mag de verdere strafzaak daarmee buiten de gevangenis afwachten, zolang hij zich aan de opgelegde voorwaarden houdt.

Tranen bij nabestaanden
De beslissing sloeg zichtbaar in bij de aanwezige families. Toen J. na de zitting de zaal verliet, werd hem vanuit de publieke tribune „klootzak” nageroepen. Nabestaanden reageerden geëmotioneerd en er vloeiden tranen.

Hun woede over het rijgedrag van de verdachte was eerder al groot. Na het bekend worden van de reeks snelheidsovertredingen lieten de families weten „vol afschuw” te zijn. „Voor ons als ouders en nabestaanden heeft dit niks meer met een ongeval te maken. Dit was een actie van iemand die speelt met levens”, verklaarden zij eerder via Namens de Familie.

De strafzaak zelf is nog lang niet klaar. Onderzoekers doen nog proeven met de BMW en het NFI onderzoekt de defecte stuurbekrachtiging. Ook moet nauwkeuriger worden vastgesteld hoe hard J. reed toen hij daadwerkelijk de bocht inging. De volgende zitting staat gepland voor 7 december en wordt opnieuw een pro-formazitting.

Pas later volgt de inhoudelijke behandeling. Dan moet de rechtbank uiteindelijk beslissen of het zeer gevaarlijke rijgedrag dat het OM J. verwijt juridisch ook als roekeloosheid, de zwaarste schuldvorm binnen artikel 6 van de Wegenverkeerswet, kan worden bewezen.