Poolse rechter zet streep door Green Deal: ‘EU-regels botsen met grondwet’
In Polen heerst opluchting bij rechtse politici. Het Constitutioneel Hof heeft geoordeeld dat Europese klimaatregels in strijd zijn met de Poolse grondwet. Volgens het hof tasten de regels de nationale soevereiniteit aan, vooral op het gebied van energiebeleid.
De uitspraak wordt gezien als een overwinning voor Poolse oppositiepartijen die zich verzetten tegen de Brusselse Green Deal. Maar ook in andere Europese landen wordt de uitspraak met belangstelling gevolgd.
‘Honderden miljarden besparing’
Volgens parlementslid Sebastian Kaleta van oppositiepartij PiS is de uitspraak goed voor de hele Poolse economie. ‘Het zal (mogelijk) leiden tot honderden miljarden aan besparingen voor de Poolse economie’, schreef hij op X.
Daarnaast maakt de uitspraak duidelijk dat de EU niet zomaar kan bepalen welke energiebronnen lidstaten mogen gebruiken of ‘welke fiscale lasten mogen worden opgelegd aan afzonderlijke bronnen’.
Tusk-regering weigert uitspraak te erkennen
Toch is het nog maar de vraag of het vonnis iets verandert. De huidige pro-EU-regering onder leiding van premier Donald Tusk erkent het hof niet. Volgens de regering zijn sommige rechters in het hof illegaal benoemd door het vorige PiS-kabinet. Daarom weigert de regering het vonnis officieel te publiceren. Zonder publicatie treedt het niet in werking.
Nieuwe president wil referendum over Green Deal
Aankomend president Karol Nawrocki, gesteund door PiS, ziet wel kansen. Hij wil het vonnis gebruiken om de energieprijzen te verlagen. Tijdens zijn campagne beloofde hij tot 33 procent lagere stroomkosten. Ook kondigde hij een referendum aan over het uitstappen uit de Green Deal. Nawrocki herhaalde zijn steun voor kolen, nog steeds de belangrijkste energiebron van Polen, aldus Notes from Poland.
Brede Europese weerstand groeit
Polen staat niet alleen in zijn verzet. Ook Hongarije botst al jaren met Brussel over het nationale energiebeleid. Premier Viktor Orbán verdedigt lage energieprijzen en Russische gasimporten. In 2020 kreeg Hongarije gelijk van het Europees Hof van Justitie. Het land mocht energieleveranciers verbieden om speciale belastingen door te rekenen aan burgers.
Ondertussen groeit de kritiek op het Europese emissiehandelssysteem (ETS). De kosten hiervan overstijgen inmiddels de gasprijs in de VS, aldus Martien Visser, Emeritus-lector Energietransitie. In 2027 volgt ETS2, waarmee ook brandstof en verwarming onder het systeem gaan vallen. Daardoor worden benzine, diesel en gas fors duurder.
