Vertrouwen in gevestigde media bereikt dieptepunt: vooral jongeren haken af
Slechts de helft van de Nederlanders zegt nog vertrouwen te hebben in de gevestigde nieuwsmedia. Dat is het laagste niveau sinds het begin van de metingen in 2018. Jongeren keren zich opvallend vaak af van traditionele media en laten nieuwsberichten aan zich voorbijgaan. Dat blijkt uit het jaarlijkse Digital News Report, gepubliceerd door het Reuters Institute en het Commissariaat voor de Media.
In 2021, tijdens de coronapandemie, gaf 59 procent van de Nederlanders nog aan het nieuws te vertrouwen. Nu is dat gedaald naar 50 procent. Eén op de vijf Nederlanders heeft zelfs helemaal geen vertrouwen meer in nieuwsvoorziening. Dat percentage is in zeven jaar tijd bijna verdubbeld.
De daling is volgens onderzoekers zorgelijk. “Vertrouwen in nieuws is een belangrijke voorwaarde om geïnformeerd te kunnen zijn en als burger actief in de democratie te kunnen participeren,” waarschuwt het Commissariaat voor de Media in het rapport.
Jongeren volgen nieuws steeds minder
Een opvallende ontwikkeling is de afname van actieve nieuwsconsumptie onder jongeren. Wie is opgegroeid met sociale media, zoekt nauwelijks nog bewust naar nieuws. In plaats daarvan vertrouwen jongeren erop dat het vanzelf opduikt in hun feed of via een zoekmachine.
Het probleem volgens de onderzoekers: als je geen nieuws aanklikt, toont het algoritme het uiteindelijk ook niet meer. “Als een gebruiker berichten over nieuws negeert, leert het algoritme dat diegene nieuws niet interessant vindt en zal het ook geen nieuws meer tonen,” staat in het rapport. Daardoor neemt het contact met actualiteit af, en daarmee ook het vertrouwen in nieuwsbronnen.
Televisie nog bastion van vertrouwen
Opvallend is dat mensen die het nieuws volgen via televisie nog wel relatief veel vertrouwen hebben. Dat komt doordat kijkers via vaste programmering vanzelf nieuwsitems meekrijgen. Het aanbod is minder afhankelijk van voorkeuren of algoritmes, en wordt als betrouwbaarder ervaren.
Bij sociale media is dat anders. Daar bepaalt vooral het gedrag van de gebruiker welke berichten hij of zij te zien krijgt. Het gevolg is dat mensen zich in een bubbel kunnen bewegen waarin nieuws nauwelijks nog voorkomt, of alleen in sterk gefilterde vorm.
Media onder druk van techreuzen
Volgens het rapport groeit de invloed van grote technologiebedrijven op het nieuwsgebruik. Platforms als Instagram, TikTok en YouTube bepalen in hoge mate wat gebruikers tegenkomen. Het Commissariaat voor de Media noemt dat een “zorgelijke ontwikkeling”, omdat het klassieke journalistieke werk zo steeds moeilijker zichtbaar wordt.
Het verbreedt ook het verschil tussen generaties. Ouderen vertrouwen nog relatief vaak op NOS, RTL of kranten. Jongeren klikken liever op korte filmpjes, memes of meningen van influencers.
