In totaal trok Nederland vorig jaar 19,9 miljard euro uit voor defensie. Dat is iets meer dan 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Die 2 procent is niet zomaar een getal: het is de norm waar alle NAVO-landen zich aan hebben verbonden. Voor Nederland is het de eerste keer sinds begin jaren negentig dat dit doel weer gehaald wordt.

Toch is er discussie over de precieze cijfers. De Algemene Rekenkamer, die de overheidsuitgaven controleert, komt op een iets lager percentage uit en stelt dat Nederland de NAVO-norm net niet haalt.

Hoe doen andere landen het?
De Verenigde Staten spannen zoals altijd de kroon. Per Amerikaan werd vorig jaar gemiddeld 2641 euro uitgegeven aan defensie. Albanië staat helemaal onderaan, met 173 euro per persoon.

Gemiddeld geven de NAVO-landen 1394 euro per inwoner uit. Nederland zit daar dus onder. Maar dat gemiddelde wordt stevig omhooggetrokken door de VS, die zowel veel uitgeeft als het grootste inwonertal heeft. Als je de Amerikanen buiten beschouwing laat, ligt het gemiddelde op 733 euro per persoon. Dan valt op: Nederland geeft relatief juist veel uit.

Nog meer geld naar defensie
De defensiebegroting zal de komende jaren nog flink stijgen. Onder druk van met name de VS – en nu ook NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte – hebben Europese NAVO-landen afgesproken meer te investeren in hun krijgsmacht. Nederland wil doorgroeien naar 3,5 procent van het bbp. Daarbovenop moet nog eens 1,5 procent gaan naar ‘defensie-gerelateerde’ uitgaven. Denk aan digitale veiligheid, logistiek en infrastructuur.

Of, zoals in Den Haag wordt gezegd: “Cyberveiligheid is ook veiligheid.” Het totale defensiebudget zou daarmee richting de 5 procent van de economie kunnen gaan.

Waarom deze stijging?
De oorlog in Oekraïne, de groeiende spanning met Rusland en de onvoorspelbare houding van de Verenigde Staten maken dat Europese NAVO-landen zich opnieuw herbezinnen op hun veiligheid. In eerdere jaren werd nog vaak beknibbeld op defensie, maar die trend is definitief gekeerd. Vooral nu president Trump, die in 2024 werd herkozen, opnieuw aandringt op een grotere Europese bijdrage.

Trump heeft herhaaldelijk gedreigd om NAVO-landen die de norm niet halen “op zichzelf” te laten. Die waarschuwing zorgt in Europa voor extra druk.

Aftellen naar de NAVO-top
Volgende week vindt in Den Haag een belangrijke NAVO-top plaats. Dan worden de nieuwe afspraken over defensie-uitgaven officieel vastgelegd. Nederland speelt dit keer een opvallende rol: voor het eerst in jaren voldoet ons land aan de NAVO-norm, én het kabinet is bereid nog verder te gaan.

Toch lijkt de militaire lijn voorlopig gezet. Nederland kiest opnieuw voor een grotere rol binnen de NAVO. En die keuze heeft een prijskaartje.