In juni 2024 tekenden 26 EU-lidstaten, samen met de Europese Unie, een gezamenlijke verklaring. Daarin staat dat het ECT-verdrag niet mag worden gebruikt voor arbitrage tussen EU-lidstaten en investeerders uit andere EU-landen. Dit volgt uit een eerder arrest van het Europese Hof in de zaak Komstroy (C-741/19). Daarin werd bepaald dat arbitrage tussen EU-partijen onder het ECT-verdrag in strijd is met het EU-recht en dus ongeldig is. Zulke arbitrage-uitkomsten mogen binnen de Unie niet worden erkend of uitgevoerd.

Tegelijkertijd besloot Hongarije een eigen verklaring af te leggen. Boedapest stelde dat het Komstroy-arrest enkel geldt voor toekomstige geschillen, en pas van kracht wordt als het ECT-verdrag is aangepast. Daarmee wijkt Hongarije expliciet af van het afgesproken EU-beleid.

Volgens de Europese Commissie is dit onaanvaardbaar. De Hongaarse verklaring is volgens Brussel in strijd met het Hof-arrest én met de gemeenschappelijke lijn van de EU richting buitenlandse rechtbanken en arbitragecommissies.

Overtreding van meerdere verdragsartikelen
De Commissie stelt dat Hongarije zijn verplichting tot ‘loyale samenwerking’ schendt, zoals vastgelegd in artikel 4, lid 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU). Daarnaast zou Hongarije ook artikelen 19 VEU, 267 en 344 van het Verdrag betreffende de werking van de EU (VWEU) schenden, evenals de fundamentele EU-principes van autonomie, voorrang, effectiviteit en uniforme toepassing van het recht.

Brussel had Hongarije al eerder gewaarschuwd. In juli 2024 werd een zogeheten ‘aanmaningsbrief’ gestuurd. In maart 2025 volgde een gemotiveerd standpunt. De reactie van Boedapest daarop stelde de Commissie niet gerust. Daarom volgt nu de gang naar het Europese Hof. 

Achtergrond: energie, arbitrage en EU-recht
Het Energy Charter Treaty is een internationaal verdrag uit de jaren ’90 dat investeringen in de energiesector moet beschermen. Arbitrage tussen landen en buitenlandse investeerders is daarbij een belangrijk instrument. De EU trad ooit toe als onderdeel van haar externe energiebeleid. Maar sinds het Komstroy-arrest is duidelijk dat arbitrage binnen de EU onder dit verdrag niet kan.

In 2022 kondigde de Europese Commissie al aan uit het ECT-verdrag te willen stappen. In juni 2024 werd die beslissing formeel gemaakt: de EU trekt zich terug.

De centrale boodschap van Brussel is dat Europese investeerders binnen de EU hun recht moeten halen via nationale rechtbanken en het Hof van Justitie, en niet via internationale arbitrage. Alleen zo blijft het Europese rechtssysteem intact, luidt de redenering.

Hongarije blijft dwarsliggen
Met de gang naar het Hof van Justitie probeert de Commissie de Hongaarse regering op het matje te roepen. De zaak is opvallend omdat ze raakt aan een fundamenteel EU-principe: lidstaten mogen niet zomaar eigen rechtspraak opzetten naast het bestaande systeem.

Wanneer het Hof uitspraak doet, is nog niet bekend. Maar dat deze stap volgt, laat zien dat Brussel klaar is met de eenzijdige koers van Boedapest.