Energiearmoede betekent dat mensen een laag inkomen hebben, maar tegelijk geconfronteerd worden met hoge energielasten. Vaak wonen zij in slecht geïsoleerde woningen die veel warmte verliezen. Daardoor gaat een fors deel van hun besteedbaar inkomen op aan gas en elektriciteit. Volgens het onderzoek gaf deze groep in 2024 gemiddeld bijna 12 procent van het inkomen uit aan energie. Dat is fors meer dan het landelijk gemiddelde van 5 procent.

Vooral alleenstaande ouderen en mensen met een uitkering blijken kwetsbaar. Zij wonen vaker in verouderde huizen en hebben minder financiële ruimte om te investeren in verduurzaming. “Het zijn mensen die het al moeilijk hebben, en nu nog dieper in de knel komen,” aldus het CBS.

In totaal gaat het om 6,1 procent van de Nederlandse huishoudens. Een jaar eerder was dat nog 331.000 huishoudens, oftewel 4 procent. De toename van 179.000 huishoudens betekent een forse verslechtering van de situatie.

De plotselinge stijging komt niet doordat de energieprijzen zijn geëxplodeerd, maar doordat de overheid steun heeft ingetrokken. In 2022 en 2023 konden mensen met een laag inkomen nog een energietoeslag van 1300 euro aanvragen. Daarnaast gold vorig jaar een prijsplafond: voor het basisverbruik van gas en stroom hoefde tijdelijk minder betaald te worden. Beide regelingen zijn inmiddels beëindigd. Ook kent Nederland, ten opzichte van andere EU-lidstaten, hoge belastingen op energie.

Door het wegvallen van deze steun stijgen de maandlasten voor veel mensen aanzienlijk. Huishoudens die eerder nét konden rondkomen, zakken nu onder het bestaansminimum. Volgens TNO leidt dit tot stress, schulden en in sommige gevallen zelfs tot gezondheidsproblemen door onvoldoende verwarming.