Aanleiding is een bericht dat de Franse president Emmanuel Macron in januari 2024 naar Von der Leyen stuurde. Hij probeerde invloed uit te oefenen op de onderhandelingen over een handelsakkoord met de Mercosur-landen. Politico meldde destijds het bestaan van dat bericht.

Toen Follow the Money inzage vroeg, liet de Commissie pas anderhalf jaar later weten dat Von der Leyen het bericht via Signal had ontvangen. Daarin was de automatische wisfunctie geactiveerd. Volgens de Commissie moest dit “mogelijke grote datalekken voorkomen”.

De richtlijnen die de Commissie aan Follow the Money overhandigde, adviseren medewerkers inderdaad om de functie aan te zetten. “De voorzitter heeft deze functie geactiveerd om aan de regels te voldoen,” aldus een woordvoerder. 

Botsing met recht op openbaarheid
Voor critici ondermijnt de werkwijze juist het principe van openbaarheid. De berichten kunnen niet meer worden opgevraagd via de Europese wetgeving inzake toegang tot documenten.

Shari Hinds van Transparency International reageert scherp bij FTM: “De aanbeveling van de Commissie om de functie ‘Verdwijnende berichten’ van Signal te activeren, creëert een algemene barrière voor de toegang tot haar communicatie. Deze functie ondermijnt juist de transparantie die de EU-regels beogen te waarborgen, omdat buitenstaanders geen mogelijkheid hebben om de inhoud ervan te verifiëren. Het wordt tijd dat de Commissie een einde maakt aan de geheimhouding rond tekstberichten en een fundamenteel EU-recht handhaaft: toegang tot documenten.”

De Commissie bestrijdt dat. Volgens de woordvoerder is het bericht van Macron kort na ontvangst besproken, meldt FTM. Het zou slechts “een reeds bekend standpunt” hebben herhaald dat Frankrijk eerder had ingenomen en dat bovendien publiekelijk was gemaakt.

Hoe snel berichten worden verwijderd, wil de Commissie niet zeggen. “De beveiligingsinstellingen van de telefoon van de voorzitter van de Europese Commissie zijn niet openbaar,” aldus de woordvoerder. 

Schaduw van Pfizer-deal
De onthulling komt op een gevoelig moment. Von der Leyen ligt al langer onder vuur vanwege het zogeheten Pfizer-schandaal. Zij weigert de sms’jes openbaar te maken die ze uitwisselde met Pfizer-topman Albert Bourla. Die gesprekken gingen vooraf aan een miljardencontract voor de aankoop van coronavaccins.

Eerder dit jaar oordeelde het Europese Gerecht dat de Commissie ten onrechte de toegang tot die berichten had geblokkeerd. De rechters verweten de Commissie dat zij geen plausibele verklaring had voor het verdwijnen van de berichten. Desondanks bleken de sms'jes van Von der Leyen inzake de Pfizer-onderhandelingen definitief zoek.