Yildirim Usta, die volgens Powned door het oude partijbestuur hoog op de lijst moest komen, verzette zich fel tegen een verbod op de beweging. Hun rol legt een ongemakkelijke connectie bloot tussen DENK en een ideologie die in landen als Frankrijk al verboden is.

In september 2023 was Doğukan Ergin volgens Waterweg Actueel aanwezig bij de opening van een pand van de Vlaardingse Solidariteitsvereniging. Deze vereniging valt volgens Doorbraak.eu onder de Nederlandse Turkse Federatie (NTF), die door critici al jaren wordt gezien als een koepel van de Grijze Wolven.

De aanwezigheid van Ergin leidde direct tot kritiek. Hij zelf reageerde kortaf en noemde het ‘fantasierijke verzinsels’. Daarmee wilde hij de kwestie van zich afschudden, maar de feiten bleven dat de NTF in onderzoeken is genoemd als verlengstuk van de Grijze Wolven. Doorbraak gaf zelf ook een onderzoeksrapport uit.

Volgens Doorbraak  verbergt de organisatie ‘extreem-rechtse en ultra-nationalistische idealen’ achter woorden als integratie en sociale cohesie. Voor een Kamerlid dat nummer twee staat op de lijst van DENK, is die betrokkenheid uiterst gevoelig.

Usta en zijn uitspraken
Ook Yildirim Usta, fractievoorzitter van DENK in Arnhem, trok aandacht met zijn uitspraken. Toen de Tweede Kamer sprak over een mogelijk verbod op de Grijze Wolven, ging hij fel in de tegenaanval, meldt Omroep gld. Usta zei: ‘Dit is je achterwerk afvegen met de grondwet.’

Volgens hem was er sprake van ‘smerige verkiezingsretoriek voor electoraal gewin’. Hij noemde het zelfs een ‘Turkofobische heksenjacht’. Zijn woorden waren onomwonden: ‘Chapeau aan de moderne inquisitie die deze Turkofobische heksenjacht voort willen zetten over de ruggen van honderdduizenden Nederlanders met Turkse wortels!’

Dat juist een prominente DENK-politicus de beweging zo fel verdedigde, versterkt de indruk dat er nauwe banden bestaan.

Wat zijn de Grijze Wolven?
De Grijze Wolven ontstonden in de jaren ’70 in Turkije. Volgens Turkije-kenner Alp Yenen is dit een gevaarlijke organisatie, meldt RTL. ‘In de jaren ’70 kwamen de Grijze Wolven veel in het nieuws; een extreemrechtse en ultranationalistische organisatie in Turkije die zich destijds via jeugdorganisaties bezighield met nationalistische indoctrinatie van jongeren.’

Het geweld in die tijd was extreem, stelt Yenen. ‘Er waren gevechten op straat tussen linkse en rechtse studenten, tussen linkse en rechtse fabrieksarbeiders: mensen stonden lijnrecht tegenover elkaar en er vielen veel doden, waar de Grijze Wolven voor een groot deel verantwoordelijk voor waren. De wolvengroet werd later het gebaar van deze organisatie.’ De beweging is sindsdien berucht gebleven. Ze staat symbool voor hard Turks nationalisme, met diepe wortels in politiek en samenleving.

Invloed in Europa
De Grijze Wolven zijn nauw verbonden met de Turkse partij MHP, een coalitiepartner van Erdogan. Hun invloed strekt zich uit tot Europa. Toch is daar in landen zoals Frankrijk verzet tegen stelt Nagtzaam. ‘Wel is de organisatie in sommige landen verboden. Zoals in Frankrijk, waar aanhangers in 2020 verschillende incidenten veroorzaakten tijdens herdenkingen van de Armeense genocide, een term die in Turkije niet in de mond wordt genomen.’

In Nederland koos de Tweede Kamer ervoor om te onderzoeken of een verbod mogelijk was. Vrijwel alle partijen steunden dat, behalve DENK.

DENK onder druk
De banden met de Grijze Wolven spelen terwijl DENK zelf onder druk staat. Het oude partijbestuur stapte onlangs op na ruzie met de fractie. Powned meldde dat dit bestuur Usta volgens meerdere bronnen hoog op de lijst wilde plaatsen, terwijl de fractie achter Ergin ging staan.

Dat juist deze twee politici, beiden gelinkt aan de Grijze Wolven, zo’n centrale rol spelen in de partij, werpt een schaduw over DENK. De partij wil zich presenteren als stem van migranten en bruggenbouwer. Maar de aanwezigheid van figuren die organisaties verdedigen of bezoeken die direct in verband worden gebracht met de Grijze Wolven, tast dat imago aan.

Een bloedige erfenis
De reputatie van de Grijze Wolven is gebaseerd op bloederige incidenten, stelt correspondent Pepijn Nagtzaam tegenover RTL. Hij wijst bijvoorbeeld op de jaren ’90: ‘In de jaren ’90 waren ze verantwoordelijk voor het bloedbad in Sivas. Ze staken daar een hotel in brand waar onder andere kunstenaars en intellectuelen van een Turkse minderheidsgroep, de alevieten, bij elkaar waren gekomen. 37 mensen werden daar levend verbrand, onder wie een Nederlandse student.’

Volgens Nagtzaam gaat het geweld door. ‘Nog altijd zijn er ook berichten over politieke tegenstanders van de Grijze Wolven die worden geïntimideerd, in elkaar geslagen en soms zelfs vermoord.’

Doelen en vijandbeelden
De ideologie van de Grijze Wolven is extreem nationalistisch. Nagtzaam vat het kernachtig samen: ‘Ze willen een zeer nationalistische, islamitische staat met alle Turkse volken, zonder ruimte voor andere etniciteiten of mensen die zich niet als Turk willen identificeren.’

Koerden, alevieten en Armeniërs vallen daar nadrukkelijk buiten. De aanslag in Sivas is daar een hard voorbeeld van.

Conclusie
De Grijze Wolven zijn geen onschuldige culturele vereniging, maar een radicale beweging met een lange geschiedenis van geweld en haat. Hun invloed in Turkije is groot en ook in Europa hebben ze voet aan de grond.

Dat DENK-politici als Ergin en Usta zich inlaten met deze wereld, roept grote vragen op. Het gaat niet om randfiguren, maar om een Kamerlid op plek twee en een partijcoryfee die door het oude bestuur naar voren werd geschoven. In plaats van afstand te nemen, verdedigen zij de betrokken organisaties en verwerpen ze kritiek.