Morten Heiberg, hoogleraar Spaanse geschiedenis en internationale betrekkingen aan de Universiteit van Kopenhagen, en Rasmus Mariager, hoogleraar eigentijdse geschiedenis aan dezelfde universiteit, stellen dat de EU een gevaarlijk pad bewandelt. ‘Het gebruik van harde macht in Europa is opnieuw een realiteit geworden, en de bakens worden sneller verzet dan verwacht,’ schrijven zij. Zonder duidelijke plannen kan uitbreiding volgens hen de Unie ontwrichten.

De professoren plaatsen het debat over Oekraïne in wat zij een ‘multidimensionale Europese crisis’ noemen. Daarbij wijzen ze op verlies van digitale soevereiniteit, de terugkeer van Donald Trump als president in de Verenigde Staten en Europa’s kwetsbare positie tussen autocratische machten en technologische reuzen.

Geen concreet plan
Centraal in hun kritiek staat het gebrek aan praktische voorstellen. ‘Nu beweren Deense politici telkens weer dat Oekraïne lid moet worden van de EU, en dat is begrijpelijk, want het land verkeert in een vreselijke situatie. Maar niemand kan een zinvolle manier voorstellen waarop dit kan gebeuren.’

Hun conclusie is somber: ‘In het ergste geval zou lidmaatschap de EU-instellingen doen instorten. Misschien is dat de reden waarom Poetin geen obstakel meer ziet voor Oekraïens lidmaatschap.’

Orbán waarschuwt ook
De waarschuwing sluit aan bij eerdere uitspraken van de Hongaarse premier Viktor Orbán. Hij stelde dat als er niks verandert, de EU binnen tien jaar uit elkaar dreigt te vallen.

Ook waarschuwde Orbán dat toetreding van Oekraïne een ‘permanente en onbeheersbare last’ zou worden voor de lidstaten. In een interview met Kossuth Radio bekritiseerde hij ook de Europese Commissie. Bijna een derde van de conceptbegroting zou volgens hem opgaan aan schulden en steun voor Oekraïne. ‘Daarom is iedereen woedend,’ aldus Orbán.

Voor Orbán gaat het niet alleen om geld. Hij zei: ‘Zodra Oekraïne binnen is, worden hun problemen de problemen van de EU, en dat voor decennia.’

Ook de publieke opinie is terughoudend. Een onderzoek van de Europese Raad voor Buitenlandse Betrekkingen in Oekraïne en veertien EU-landen laat zien dat steun beperkt is. Slechts vijfentwintig tot dertig procent vindt Oekraïne cultureel bij Europa horen. Maar slechts tien tot vijftien procent denkt dat toetreding de positie van de EU zou versterken. Nog minder, acht tot negen procent, verwacht economische voordelen. Gemiddeld slechts vier tot vijf procent denkt dat hun eigen land er baat bij zou hebben.