Wie in Nederland asiel aanvraagt maar geen verblijfsvergunning krijgt, blijkt vaak moeilijk terug te sturen. Sommige migranten weigeren mee te werken. Soms wil het land van herkomst hen niet opnemen. Met de zogeheten terugkeerhub in Oeganda wil het kabinet een extra mogelijkheid creëren om het vertrek toch af te dwingen.

De opvang is bedoeld voor afgewezen asielzoekers uit landen in de regio van Oeganda. Vanuit de hub zouden zij worden begeleid bij hun uiteindelijke terugkeer naar hun eigen land. Als het project slaagt, kan Nederland vergelijkbare afspraken maken met andere landen.

Het idee van terugkeercentra in derde landen circuleert al langer in Europa. Steeds meer EU-lidstaten onderzoeken deze optie. Nederland is nu het eerste land dat daadwerkelijk tot afspraken komt. Politiek verslaggever Roel Schreinemachers benadrukt: “Tal van EU-landen zijn op zoek naar innovatieve oplossingen om meer grip op migratie te krijgen. Terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers is een probleem waar niet alleen Nederland mee worstelt. En in andere Europese hoofdsteden wordt dan ook met belangstelling gekeken of de terugkeerhubs een succes kunnen zijn.” 

Mensenrechten als voorwaarde
Het plan kent wel juridische risico’s. Nederlandse rechters kunnen de constructie afwijzen als de omstandigheden in Oeganda niet voldoen aan de mensenrechtennormen. Huisvesting, opvang en begeleiding moeten volgens het kabinet goed geregeld zijn.

Van Weel zelf houdt vast aan een positieve insteek. “Daarom zetten we samen met Oeganda deze stap om grip te krijgen op migratie. Vanzelfsprekend staat de bescherming van mensenrechten daarbij voorop.”

De minister wilde het principeakkoord nog voor de verkiezingen presenteren. Een daadwerkelijke opening van de terugkeerhub laat waarschijnlijk nog maanden op zich wachten. Bovendien is onzeker of een nieuw kabinet het project zal doorzetten. Op 29 oktober gaat Nederland opnieuw naar de stembus. Of de volgende asielminister hetzelfde enthousiasme deelt, moet nog blijken.